Give three characteristic of population. (ii) Explain four biotic factors of an ecosystem. (b) How is the mammalian skin adapted to its functions? 8. Describe the events that occurs from the time food is ingested until its absorption in ileum .

7. (a) (i) Sifa tatu za idadi ya viumbe: • Ukubwa wa idadi: Idadi kamili ya viumbe katika eneo fulani. • Msongamano wa idadi: Idadi ya viumbe kwa kila eneo au ujazo fulani. • Usambazaji wa idadi: Jinsi viumbe vimesambazwa katika eneo (kwa mfano, sawasawa, kwa makundi, au nasibu). 7. (a) (ii) Sababu nne za kibiolojia (biotic factors) za mfumo ikolojia: • Wazalishaji (Producers): Hivi ni viumbe, kama vile mimea na mwani, vinavyotengeneza chakula chao wenyewe kupitia usanisinuru, na hivyo kuanzisha mnyororo wa chakula. • Watumiaji (Consumers): Hivi ni viumbe vinavyokula viumbe vingine kwa ajili ya nishati. Wanaweza kuwa watumiaji wa msingi (wala mimea), watumiaji wa pili (wala nyama au wanyama wote), au watumiaji wa tatu. • Wavunjaji (Decomposers): Hivi ni viumbe, kama vile bakteria na fangasi, vinavyovunja viumbe vilivyokufa na taka zao, kurudisha virutubisho muhimu kwenye udongo au maji. • Wanyama wanaokula wenzao (Predators): Hivi ni viumbe vinavyowinda na kula viumbe vingine (prey), na hivyo kudhibiti idadi ya viumbe katika mfumo ikolojia. 7. (b) Jinsi ngozi ya mamalia inavyobadilishwa kulingana na kazi zake: Ngozi ya mamalia imeundwa kwa njia mbalimbali ili kutekeleza kazi zake muhimu: • Ulinzi: Safu ya nje (epidermis) ina seli zilizokufa na protini ya keratini, ambayo huzuia upotevu wa maji na kuingia kwa vijidudu. Melanin hutoa ulinzi dhidi ya mionzi hatari ya UV. • Udhibiti wa joto: Tezi za jasho hutoa jasho ambalo hupoa mwili linapovukiza. Mishipa ya damu hupanuka (vasodilation) ili kupoteza joto na kusinyaa (vasoconstriction) ili kuhifadhi joto. Nywele au manyoya hutoa insulation kwa kunasa hewa. • Hisia: Ngozi ina vipokezi vingi vya hisia vinavyogundua mguso, shinikizo, maumivu, na mabadiliko ya joto, kuruhusu mamalia kujibu mazingira yao. • Uzalishaji wa Vitamini D: Ngozi huweza kutengeneza Vitamini D muhimu kwa afya ya mifupa inapokabiliwa na mionzi ya UV kutoka jua. • Utoaji taka: Tezi za jasho hutoa kiasi kidogo cha taka kama vile maji, chumvi, na urea. 8. Matukio yanayotokea tangu chakula kimezwa hadi kufyonzwa kwenye ileum: Step 1: Mdomo (Mouth) Chakula huingizwa mdomoni. Meno husaga chakula (kusaga kimakanika) kuwa vipande vidogo. Ulimi huchanganya chakula na mate. Mate yana amylase ya mate (ptyalin) ambayo huanza kuvunja wanga kuwa maltose, na mucus ambayo hulainisha chakula na kuunda bolus. Bolus husukumwa kuelekea koromeo na kisha kwenye umio. Step 2: Umio (Oesophagus) Bolus husafiri kupitia umio kwa njia ya peristalsis, ambayo ni misuli kusinyaa na kulegea kwa mfululizo. Hakuna usagaji wa kemikali unaotokea hapa. Step 3: Tumbo (Stomach) Bolus huingia tumboni. Misuli yenye nguvu ya tumbo huchanganya chakula (churning) na juisi ya tumbo. Juisi ya tumbo ina asidi hidrokloriki (HCl) ambayo huua bakteria, hutoa mazingira ya tindikali (pH 1.5-3.5), na hubadilisha pepsinogen kuwa pepsin inayotumika. Pepsin huanza kuvunja protini kuwa polipeptidi ndogo. Chakula kilichosagwa sasa kinaitwa chyme. Step 4: Duodenum (Sehemu ya kwanza ya utumbo mdogo) Chyme ya tindikali huingia duodenum. Hapa, bile (nyongo) kutoka ini na kibofu cha nyongo huingia na kufanya mafuta kuwa matone madogo (emulsification). Juisi ya kongosho kutoka kongosho huingia, ikiwa na amylase ya kongosho (huendeleza usagaji wanga), trypsin na chymotrypsin (huendeleza usagaji protini), na lipase ya kongosho (husaga mafuta). Bicarbonate kutoka kongosho hupunguza asidi ya chyme na kuunda mazingira ya alkali. Step 5: Jejunum na Ileum (Sehemu za kati na mwisho za utumbo mdogo) Usagaji wa kemikali unaendelea na kukamilika hapa. Juisi ya utumbo (succus entericus) kutoka ukuta wa utumbo mdogo ina vimeng'enyo kama maltase, sucrase, lactase (husaga sukari kuwa monosaccharides), na peptidase (husaga peptidi kuwa asidi za amino). Lipase ya utumbo husaga mafuta yaliyobaki. Step 6: Ufyonzaji katika Ileum Ileum imeundwa mahsusi kwa ufyonzaji wa virutubisho. Ukuta wake wa ndani una mikunjo mingi inayoitwa villi, na seli za villi zina mikunjo midogo zaidi inayoitwa microvilli. Hizi huongeza sana eneo la uso kwa ufyonzaji. Ukuta wa villi ni mwembamba (seli moja nene) ili kuruhusu virutubisho kupita kwa urahisi. Kila villus ina mtandao mnene wa kapilari za damu na lacteal (chombo cha limfu). • Glukosi, asidi za amino, maji, madini, na vitamini hufyonzwa na kapilari za damu. • Asidi ya mafuta na glycerol (mafuta) hufyonzwa na lacteals. Ufyonzaji hutokea kwa njia ya usambazaji rahisi, usambazaji uliorahisishwa, na usafirishaji amilifu. 3 done, 2 left today. You're making progress.