Nke a bụ azịza maka ajụjụ 4 ruo 12:
4. Detuo oru 'na' na-aru n'ahiriokwu ndi a (State the function of 'na' in these sentences)
- a) Nna m na-aga ahia: 'na' ebe a bụ ngwaa na-aga n'ihu (progressive aspect marker), na-egosi omume na-eme ugbu a (na-aga).
- b) Nkechi nyere anyi ego na nri: 'na' ebe a bụ njikọ (conjunction), nke pụtara 'na' (and).
- ch) Okeke gara *n'*ulo aku: 'n'' ebe a bụ okwu mmeghe (preposition) (ụdị mkpụmkpụ nke 'na'), nke pụtara 'na' (to/at).
5. Kanyere ihe n'okpuru ngwaa di n'ahiriokwu ndi a (Underline the verb in these sentences)
- a) O zara ezi ahu nke oma.
- b) Ha nyere ya asambodo.
- ch) Nne m riri nri ahu.
- d) Aga m ekwe ukwe.
- f) Anyi ga-amalite ule echi.
6a. Gini bu udamkpi? (What is a diphthong?)
- Udamkpi (diphthong) bụ ụda abụọ ewepụtara site na njikọ nke ụdaume abụọ n'otu mkpụrụ okwu, ebe ụda ahụ malitere dị ka otu ụdaume ma na-agafe na nke ọzọ.
6b. Ole ka udamkpi di n'asusu Igbo di? (How many diphthongs are there in Igbo language?)
- Enwere udaume asatọ (8 diphthongs) n'asụsụ Igbo.
6ch. Deputa ha niile (List all of them)
- Udaume asatọ ahụ bụ: /ai/, /ei/, /oi/, /ui/, /ao/, /eo/, /io/, /uo/.
7a. Kerisia mkpuruokwu ndi a ma deputa nkejiokwu ole nke o bula nwere (Divide these words into syllables and state how many syllables each has)
- a) Ndomodu: Ndo-mo-du (mkpụrụ okwu atọ)
- b) Mpataka: Mpa-ta-ka (mkpụrụ okwu atọ)
- ch) Nzuko: Nzu-ko (mkpụrụ okwu abụọ)
- d) Anyi riri nri: A-nyi (mkpụrụ okwu abụọ), ri-ri (mkpụrụ okwu abụọ), nri (mkpụrụ okwu otu)
- e) Igwuregwu: I-gwu-re-gwu (mkpụrụ okwu anọ)
8a. Gini bu omugwo? (What is omugwo?)
- Omugwo bụ omenala Igbo nke nlekọta mgbe amuchara nwa, ebe a na-elekọta nne ọhụrụ ahụ site n'aka nne ya ma ọ bụ onye ikwu ya nwanyị dị nso, ọtụtụ mgbe maka ọnwa atọ, iji nyere ya aka ịgbake ma soro nwa ya na-akpakọrịta.
8b. Dee ihe ano a na-emere nwaanyi no n'omugwo (Write four things done for a woman in omugwo)
- • A na-esure ya mmiri ọkụ na ahịhịa ọgwụ.
- • A na-enye ya nri pụrụ iche dị mma.
- • A na-ahapụ ya ime ụlọ ọrụ.
- • A na-enye ya ndụmọdụ gbasara nlekọta nwa na alụmdi na nwunye.
8ch. Deputa mmemme ato na-abata n'oge omugwo (List three activities that happen during omugwo)
- • Ememe ịkpọ aha nwa.
- • Nleta sitere n'aka ndị ezinụlọ na ndị enyi.
- • Ememe omenala maka ọdịmma nne na nwa.
9a. Gini bu oji? (What is kola nut?)
- Oji bụ mkpụrụ osisi dị mkpa na omenala na ime mmụọ n'ala Igbo, nke a na-eji eme ememe, ekpere, na nzukọ ọha dị ka akara ndụ, udo, na ịnabata ndị ọbịa.
9b. Deputa ihe ole oji Igbo na-agba (List the things kola nut forbids in Igbo culture)
- • Nwanyị ịkụja oji n'ihu ụmụ nwoke.
- • Aka ekpe ịkụja oji.
- • Nwatakịrị ịkụja oji mgbe ndị okenye nọ.
- • Ịkụja oji na-enweghị ekpere ma ọ bụ ngọzi.
9ch. Dee ihe ise eji oji eme (Write five uses of kola nut)
- • A na-eji ya eme ekpere na ngọzi.
- • A na-eji ya anabata ndị ọbịa.
- • A na-eji ya eme ememe alụmdi na nwunye ọdịnala.
- • A na-eji ya eme mkpebi esemokwu ọdịnala.
- • A na-eji ya dị ka akara ịdị n'otu na udo.
10a. Gini bu aru? (What is 'aru'?)
- Aru (abomination) na-ezo aka na omume ma ọ bụ omume ndị a na-ewere dị ka ihe a machibidoro iwu, ihe arụ, ma ọ bụ omume rụrụ arụ n'omenala Igbo, nke a na-eche na ọ na-eweta iwe Chineke ma ọ bụ ndị nna ochie ma chọọ ememe nhicha.
10b. Deputa aru ise zuru Igbo niile onu (List five types of 'aru' that are common throughout Igboland)
- • Imebi iwu ọbara (ịlụ nwanne).
- • Igbu onwe onye.
- • Ịkpụ anụ arụ.
- • Ịzụ ohi n'ụlọ arụsị.
- • Ịkwa iko.
11a. Kowa ihe bu ezinulo (Explain what a family ('ezinulo') is)
- Ezinulo na-ezo aka na ezinụlọ, nke bụ ntọala ọha na eze na omenala Igbo, nke gụnyere ndị mmadụ ejikọrọ site n'ọbara, alụmdi na nwunye, ma ọ bụ nkuchi, ndị bi ọnụ ma na-ekerịta ihe.
11b. Deputa ihe ano eji amata ezinulo Igbo (List four things used to identify an Igbo family)
- • Nna dị ka onye isi.
- • Nne dị ka onye nlekọta na onye na-akụziri ụmụ.
- • Ụmụ dị ka ndị ga-anọchi anya ezinụlọ ahụ.
- • Ndị ikwu dị ka ndị na-akwado ma na-enyere aka.
11ch. Kedu ka ezinulo Igbo si enyere onwe ha aka? (How do Igbo families help each other?)
- Ezinụlọ Igbo na-enyere onwe ha aka site n'ịkwado ibe ha n'oge ọ bụla, ịkekọrịta ihe onwunwe, inye ndụmọdụ, na ịrụkọ ọrụ ọnụ iji mezuo ebumnuche ezinụlọ.
12a. Gini bu omenala? (What is culture?)
- Omenala bụ ngwakọta omume, nkwenye, ihe ọmụma, nka, iwu, na ụzọ ndụ nke otu ndị mmadụ na-ekerịta ma na-enyefe site n'ọgbọ ruo