You're on a roll —
19. Soma dondoo lifuatalo kisha ujibu maswali yafuatayo:
"Ha! Tangu lini mwanamke akawa na machache. Mina maneno mengi kama chunku."
-
(a) Eleza muktadha wa dondoo hili
- Msemaji ni Mangwasha akimjibu Mtemi Lesulia au mwanamume mwingine aliyemnyamazisha au kudharau uwezo wake wa kusema. Kauli hii inatolewa wakati Mangwasha anapojitetea na kusisitiza haki yake ya kutoa maoni, akipinga dhana potofu kuwa wanawake hawana la kusema au hawapaswi kuhoji.
-
(b) Bainisha mbinu mbili za kimtindo katika dondoo hili
- Mbinu za kimtindo ni:
- Nidaa: "Ha!" inaonyesha hisia kali za mshangao au hasira.
- Maswali ya balagha: "Tangu lini mwanamke akawa na machache." - swali hili halihitaji jibu bali linatumika kusisitiza hoja ya msemaji.
- Tashbihi: "Mina maneno mengi kama chunku." - kulinganisha maneno na chunku (vipele vingi) kuonyesha wingi wa maneno.
-
(c) Tambua toni ya msemaji katika dondoo hili
- Toni ya msemaji ni:
- Kujiamini: Anajiamini na anasisitiza uwezo wake wa kusema.
- Kupinga: Anapinga dhana potofu kuhusu wanawake.
- Hasira/Kuchukizwa: Anaonyesha hasira dhidi ya kudharauliwa.
- Kujitetea: Anajitetea na kudai haki yake.
-
(d) Ndoa nyingi katika jamii zinakumbwa na changamoto si haba. Thibitisha ukirejelea riwaya hii
- Ndoa katika riwaya ya Nguu za Jadi zinakumbwa na changamoto nyingi:
- Ndoa ya Mtemi Lesulia na Mama Lesulia: Ndoa hii inakumbwa na ukosefu wa heshima, usaliti (Mtemi Lesulia ana watoto nje ya ndoa kama Mwangemi), ukandamizaji (Mtemi Lesulia anamnyima Mama Lesulia uhuru wa kujieleza na kumhoji), na kutokuwa na furaha. Mama Lesulia anaishi katika hofu na mateso.
- Ndoa ya Lonare na Mangwasha: Ndoa hii inakumbwa na kutengana kwa muda mrefu kutokana na Lonare kujihusisha na harakati za ukombozi, hatari inayowakabili, na changamoto za malezi kwa Mangwasha anayelea watoto peke yake.
- Ufisadi na dhuluma: Utawala dhalimu wa Mtemi Lesulia unasababisha ugumu wa maisha na ukosefu wa usalama, hivyo kuathiri utulivu wa ndoa nyingi katika jamii.
- Ukosefu wa mawasiliano: Baadhi ya ndoa zinaonyesha ukosefu wa mawasiliano na uelewano kati ya wanandoa.
20. Soma dondoo lifuatalo kisha ujibu maswali yafuatayo:
"Dunia ni tambara bovu... bovu sana. Ukivuta utaachana. Acha waende zao"
-
(a) Eleza muktadha wa dondoo hili
- Msemaji ni Mzee Kenga akimwambia Lonare au mmoja wa wanaharakati wenzake. Kauli hii inatolewa wakati msemaji anapotoa ushauri au kutafakari kuhusu hali halisi ya maisha na udhaifu wa dunia. Anasisitiza kuwa maisha yanaweza kuwa magumu na yasiyotabirika, na wakati mwingine ni bora kuachilia mambo au watu waende zao badala ya kushikilia kwa nguvu.
-
(b) Tambua mbinu tatu za lugha zilizotumika katika dondoo hili
- Mbinu za lugha ni:
- Istiara/Tashbihi: "Dunia ni tambara bovu" - kulinganisha dunia na kitambaa kilichooza kuonyesha udhaifu na kutegemewa kwake.
- Utohozi/Ukariri: "bovu... bovu sana" - kurudia neno 'bovu' kusisitiza udhaifu wa dunia.
- Methali/Semi: "Ukivuta utaachana" - kauli yenye hekima inayomaanisha kuwa vitu dhaifu haviwezi kushikiliwa kwa nguvu.
-
(c) Bainisha sifa nne za msemaji katika dondoo
- Msemaji (Mzee Kenga) ana sifa zifuatazo:
- Mwenye busara: Anatoa ushauri wa hekima na uzoefu.
- Mwenye uzoefu: Amepitia mengi maishani na anatambua udhaifu wa dunia.
- Mwenye kutafakari: Anatafakari kwa kina kuhusu maisha na hali halisi.
- Mwenye kukata tamaa/Mwenye msimamo halisi: Anatambua kuwa kuna mambo hayawezi kubadilishwa na ni bora kuachilia.
-
(d) Vijana wamekubwa na changamoto nyingi. Thibitisha
- Vijana katika riwaya ya Nguu za Jadi wanakumbwa na changamoto nyingi:
- Ukosefu wa ajira na umaskini: Vijana wengi wanakosa fursa za ajira na wanaishi katika umaskini kutokana na ufisadi na utawala mbaya.
- Ukandamizaji wa kisiasa: Vijana kama Lonare wanakabiliwa na mateso, kufungwa, na hata kuuawa wanapojaribu kupigania haki na mabadiliko.
- Kukosa elimu bora: Huduma za elimu zinadorora, na vijana wengi wanakosa fursa ya kupata elimu inayowawezesha.
- Kutengwa na familia: Baadhi ya vijana, kama Mwangemi, wanakumbwa na changamoto za kutengwa na familia au kutojua asili yao.
- Kushawishiwa katika vitendo viovu: Baadhi ya vijana wanashawishiwa kujiunga na vikundi vya uhalifu au kutumiwa na viongozi dhalimu.
- Kukosa matumaini: Hali ngumu ya maisha inawafanya vijana wengi kukata tamaa na kukosa matumaini ya maisha bora.
- Kukabiliana na mila potofu: Baadhi ya mila na desturi zinawakandamiza vijana, hasa wanawake, na kuwanyima uhuru wao.
Mándame la siguiente 📸