यहाँ दिइएको जानकारी र ट्रेडिंग तथा नाफा नोक्सान खाताको आधारमा, हामीले निम्न कुराहरू गणना गर्नुपर्छ:

यहाँ दिइएको जानकारी र ट्रेडिंग तथा नाफा नोक्सान खाताको आधारमा, हामीले निम्न कुराहरू गणना गर्नुपर्छ:

• क) व्यवसायबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय (Assessable income from business)
• ख) लगानीबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय (Assessable income from investment)
• ग) कुल करयोग्य आयको विवरण (Statement of total taxable income)
• घ) कर दायित्व (Tax liabilities)

क) व्यवसायबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय (Assessable Income from Business)

हामीले नाफा नोक्सान खातामा दिइएको खुद नाफाबाट सुरु गरी गैर-व्यवसायिक आय घटाउने र अस्वीकृत खर्चहरू जोड्नेछौं।

Step 1: खुद नाफाबाट सुरु गर्नुहोस् र अस्वीकृत खर्चहरू जोड्नुहोस्। खुद नाफा (Net Profit as per P/L A/c): रु. 14,94,000

जोड्नुहोस्: अस्वीकृत खर्चहरू / गैर-व्यवसायिक वस्तुहरू

• तलब (PAN नभएकालाई भुक्तानी): रु. 20,000
• साधारण जगेडा (General Reserve): रु. 2,50,000 (यो खर्च होइन)
• कार्यालय खर्च (दान): रु. 90,000 (व्यवसायिक खर्चको रूपमा अस्वीकृत, कुल आयबाट कटौती गरिनेछ)
• कार्यालय खर्च (व्यक्तिगत स्वास्थ्य खर्च): रु. 20,000
• मर्मत खर्च (अधिक): रु. 1,70,000 - रु. 1,20,000 = रु. 50,000
• विविध खर्च (ट्रेडमार्क खरिद): रु. 70,000 (यो पुँजीगत खर्च हो, त्यसैले नाफा नोक्सान खातामा देखाइएको रकम अस्वीकृत हुन्छ)
• कानुनी खर्च (आयकर अधिकारी विरुद्धको मुद्दा): रु. 13,000 (अस्वीकृत)
• ह्रास (अधिक): रु. 20,000 - (रु. 20,000 / 1.10) = रु. 1,818.18
• जीवन बीमा प्रिमियम: रु. 12,000 (व्यक्तिगत खर्च)
• स्वास्थ्य बीमा प्रिमियम (मालिकको लागि मानिएको): रु. 37,000 (व्यक्तिगत खर्च)
• व्यवसायिक सम्पत्ति बिक्रीमा नोक्सान: रु. 36,000 (व्यवसायिक सम्पत्ति बिक्रीबाट भएको नाफासँग मात्र समायोजन गर्न सकिन्छ, अन्य नाफा नभएकाले अस्वीकृत)
• ओपनिङ स्टकको अधिक मूल्याङ्कन: रु. 1,80,000 - (रु. 1,80,000 / 1.20) = रु. 30,000 (ओपनिङ स्टकको अधिक मूल्याङ्कनले नाफा घटाउँछ, त्यसैले यसलाई फिर्ता जोड्नुपर्छ)

कुल जोड्ने रकम = रु. 20,000 + 2,50,000 + 90,000 + 20,000 + 50,000 + 70,000 + 13,000 + 1,818.18 + 12,000 + 37,000 + 36,000 + 30,000 = रु. 6,29,818.18

घटाउनुहोस्: गैर-व्यवसायिक आय / नाफा नोक्सान खातामा क्रेडिट गरिएका व्यवसायिक आय नभएका वस्तुहरू

• आयकर फिर्ता (भन्सार शुल्क फिर्ता बाहेक): रु. 2,00,000 - रु. 10,000 = रु. 1,90,000
• क्लोजिङ स्टकको अधिक मूल्याङ्कन: रु. 9,50,000 - (रु. 9,50,000 / 1.20) = रु. 1,58,333.33 (क्लोजिङ स्टकको अधिक मूल्याङ्कनले नाफा बढाउँछ, त्यसैले यसलाई घटाउनुपर्छ)
• ट्रेडमार्कको परिशोधन (Amortization): रु. 1,20,000 / 6 वर्ष = रु. 20,000 (यो स्वीकार्य खर्च हो)

कुल घटाउने रकम = रु. 1,90,000 + 1,58,333.33 + 20,000 = रु. 3,68,333.33

समायोजित व्यवसायिक आय (Adjusted Business Income) = रु. 14,94,000 + 6,29,818.18 - 3,68,333.33 = रु. 17,55,484.85

घटाउनुहोस्: अघिल्लो वर्षको व्यवसायिक नोक्सान (3rd year): रु. 1,50,000

व्यवसायबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय (Assessable Income from Business) = रु. 17,55,484.85 - रु. 1,50,000 = रु. 16,05,484.85

$\boxed{क) व्यवसायबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय: रु. 16,05,484.85}$

ख) लगानीबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय (Assessable Income from Investment)

Step 2: लगानीबाट हुने आय गणना गर्नुहोस्। नाफा नोक्सान खाताको क्रेडिट पक्षमा दिइएका लगानी आयहरू:

• कर्मचारी क्वार्टरबाट भाडा (Rent from staff quarter): रु. 2,40,000
• लगानीमा ब्याज (Interest on investment): रु. 40,000
• गैर-व्यवसायिक सम्पत्ति बिक्रीबाट नाफा (Gain on sales of non-business assets): रु. 1,40,000

कुल लगानीबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय = रु. 2,40,000 + रु. 40,000 + रु. 1,40,000 = रु. 4,20,000

$\boxed{ख) लगानीबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय: रु. 4,20,000}$

ग) कुल करयोग्य आयको विवरण (Statement of Total Taxable Income)

Step 3: कुल करयोग्य आय गणना गर्नुहोस्।

• व्यवसायबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय: रु. 16,05,484.85
• लगानीबाट मूल्याङ्कनयोग्य आय: रु. 4,20,000

कुल मूल्याङ्कनयोग्य आय (Gross Assessable Income) = रु. 16,05,484.85 + रु. 4,20,000 = रु. 20,25,484.85

घटाउनुहोस्: स्वीकार्य कटौतीहरू (Allowable Deductions)

• कर छुट संस्थालाई दान: रु. 90,000 (कुल मूल्याङ्कनयोग्य आयको 5% वा रु. 1,00,000, जुन कम हुन्छ, त्योसम्म स्वीकार्य हुन्छ। यहाँ रु. 20,25,484.85 को 5% = रु. 1,01,274.24 हुन्छ। त्यसैले, रु. 90,000 पूर्ण रूपमा स्वीकार्य छ।)
• CIT मा योगदान (स्वयं): रु. 1,50,000 (कुल मूल्याङ्कनयोग्य आयको 1/3 वा रु. 3,00,000, जुन कम हुन्छ, त्योसम्म स्वीकार्य हुन्छ। यहाँ रु. 20,25,484.85 को 1/3 = रु. 6,75,161.62 हुन्छ। त्यसैले, रु. 1,50,000 पूर्ण रूपमा स्वीकार्य छ।)

कुल कटौतीहरू = रु. 90,000 + रु. 1,50,000 = रु. 2,40,000

कुल करयोग्य आय (Total Taxable Income) = रु. 20,25,484.85 - रु. 2,40,000 = रु. 17,85,484.85

$\boxed{ग) कुल करयोग्य आय: रु. 17,85,484.85}$

घ) कर दायित्व (Tax Liabilities)

Step 4: कर दायित्व गणना गर्नुहोस्। यहाँ व्यक्ति विशेष उद्योग चलाउने भएकाले विशेष कर दरहरू लागू हुन्छन् (30%, 36%, 39% को सट्टा 20%, 24%, 26%)। हामी अविवाहित व्यक्तिको लागि कर स्ल्याब प्रयोग गर्नेछौं।

कुल करयोग्य आय = रु. 17,85,484.85

• पहिलो रु. 4,00,000 मा 1% = रु. 4,000
• अर्को रु. 1,00,000 मा 10% = रु. 10,000 (कुल रु. 5,00,000 सम्म)
• अर्को रु. 2,00,000 मा 20% = रु. 40,000 (कुल रु. 7,00,000 सम्म)
• बाँकी रु. 17,85,484.85 - रु. 7,00,000 = रु. 10,85,484.85 मा 20% (30% को सट्टा) = रु. 2,17,096.97

कुल कर (Total Tax) = रु. 4,000 + रु. 10,000 + रु. 40,000 + रु. 2,17,096.97 = रु. 2,71,096.97

लटरी आयमा कर (Tax on Lottery Income): लटरीबाट प्राप्त (खुद) आय = रु. 70,000 लटरी आयमा 25% अन्तिम विदहोल्डिङ कर लाग्छ। लटरी आयमा कर = रु. 70,000 \times 25% = रु. 17,500

कुल कर दायित्व (Total Tax Liability) = कुल कर + लटरी आयमा कर कुल कर दायित्व = रु. 2,71,096.97 + रु. 17,500 = रु. 2,88,596.97

$\boxed{घ) कर दायित्व: रु. 2,88,596.97}$