Illustrate the periodic table for senior five

• Mijeredi (Periods): Hizi ni safu mlalo za vipengele. Kuna mijeredi saba. Namba ya jedwali la kipengele (atomic number) huongezeka kutoka kushoto kwenda kulia katika kila mjerredi. Mijeredi huonyesha idadi ya ganda la elektroni (electron shells) ambalo vipengele katika mjerredi huo vinaelekea kujaza.

• Mijalada (Groups): Hizi ni safu wima za vipengele. Vipengele katika mijalada sawa kwa kawaida huwa na tabia za kemikali zinazofanana kwa sababu vina idadi sawa ya elektroni katika ganda la nje (valence electrons). Mijalada kuu huhesabiwa kutoka 1 hadi 18. Baadhi ya mijalada muhimu ina majina maalum:

  • Mijalada 1: Metali za Alkali (Alkali Metals)
  • Mijalada 2: Metali za Alkali Udongo (Alkaline Earth Metals)
  • Mijalada 17: Halojeni (Halogens)
  • Mijalada 18: Gesi Tukufu (Noble Gases)

• Vipengele: Kila sanduku katika jedwali huwakilisha kipengele kimoja. Kawaida lina:

  • Namba ya Jedwali (Atomic Number): Idadi ya protoni katika kiini cha atomu.
  • Alama ya Kipengele (Element Symbol): Barua moja au mbili zinazowakilisha kipengele (k.m., H kwa Hidrojeni, O kwa Oksijeni).
  • Jina la Kipengele (Element Name).
  • Uzito wa Jedwali (Atomic Mass): Wastani wa uzito wa isotopu za kipengele.

• Kanda za Jedwali: Vipengele vimegawanywa katika kanda kuu:

  • Metali (Metals): Kwa kawaida ziko upande wa kushoto na katikati ya jedwali. Zina tabia ya kupoteza elektroni.
  • Zisizo Metali (Nonmetals): Kwa kawaida ziko upande wa kulia wa jedwali. Zina tabia ya kupokea elektroni.
  • Metali Nusu (Metalloids): Ziko kwenye mpaka kati ya metali na zisizo metali, na zina sifa za zote mbili.

Jedwali la Upimimaji huwezesha kutabiri tabia za kemikali za vipengele na kuelewa uhusiano kati yao.