a) Eleza maana ya kishazi huru na kishazi tegemezi. b) Eleza matumizi ya viunganishi katika sentensi. c) Eleza maana ya kiambishi tamati. d) Eleza maana ya kiambishi awali. e) Eleza maana ya kiambishi

Hizi hapa ni majibu ya maswali yako. 1. a) Eleza maana ya kishazi huru na kishazi tegemezi. Kishazi huru ni fungu la maneno lenye kiima na kitenzi, na linaweza kusimama peke yake kama sentensi kamili yenye maana. Kishazi tegemezi ni fungu la maneno lenye kiima na kitenzi, lakini haliwezi kusimama peke yake kama sentensi kamili kwa sababu maana yake haijakamilika bila kishazi huru. b) Eleza matumizi ya viunganishi katika sentensi. Viunganishi hutumika kuunganisha maneno, virai, vishazi, au sentensi mbili au zaidi ili kuunda sentensi moja yenye uhusiano wa kimantiki. Vinaweza kuonyesha nyongeza, kinyume, sababu, matokeo, au chaguo. c) Eleza maana ya kiambishi tamati. Kiambishi tamati (au kiishio) ni morfemu inayoongezwa mwishoni mwa mzizi wa neno au shina la neno ili kubadili maana au kuonyesha uhusiano wa kisarufi, kwa mfano, kuonyesha wakati, hali, au kauli. d) Eleza maana ya kiambishi awali. Kiambishi awali ni morfemu inayoongezwa mwanzo wa mzizi wa neno au shina la neno ili kubadili maana au kuonyesha uhusiano wa kisarufi, kwa mfano, kuonyesha ngeli, umoja/wingi, au nafsi. e) Eleza maana ya kiambishi kati. Kiambishi kati (au kiambishi sisitizi) ni morfemu inayowekwa katikati ya mzizi wa neno na kiambishi tamati, hasa katika vitenzi, ili kuonyesha uhusiano wa kisarufi kama vile nafsi ya mtendwa. 2. Tunga sentensi moja kwa kila kiambishi ulichoeleza hapo juu. Kiambishi awali: A*nalima shamba. (Kiambishi 'a-' kinaonyesha nafsi ya tatu umoja) Kiambishi kati: Alimni*pigia simu. (Kiambishi '-ni-' kinaonyesha mtendwa nafsi ya kwanza umoja) Kiambishi tamati: Watoto wamechezana*. (Kiambishi '-na' kinaonyesha kauli ya kutendana) 3. Andika sentensi zifuatazo upya kwa kufuata maagizo uliyopewa. a) Mwalimu alimwambia mwanafunzi, "Soma kitabu hicho." (Anza kwa: Mwalimu alimwamuru...) Mwalimu alimwamuru mwanafunzi asome kitabu kile. b) Mzee huyo ni mrefu sana. (Tumia 'kirefu') Mzee huyo ana kimo kirefu sana. c) Mwanafunzi alipokuwa akisoma, mwalimu aliingia darasani. (Anza kwa: Mwalimu aliingia...) Mwalimu aliingia darasani mwanafunzi akisoma. d) Mtoto alilia sana. (Tumia 'kilio') Mtoto alipiga kilio kikubwa sana. e) Mwalimu alifundisha somo. (Tumia 'fundisho') Mwalimu alitoa fundisho la somo. 4. Tunga sentensi mbili kwa kila neno kuonyesha maana tofauti. a) Piga Juma alipiga* mpira kwa nguvu. (Maana: kupiga kitu) Mama alipiga* simu kwa shangazi yake. (Maana: kupiga simu) b) Kata Fundi alikata* mti kwa shoka. (Maana: kukata kitu) Wazee walikata* shauri la kujenga shule. (Maana: kufanya uamuzi) c) Choma Jua linachoma* sana leo. (Maana: kuunguza) Daktari alimchoma* sindano mgonjwa. (Maana: kudunga) d) Panda Mkulima alipanda* mahindi shambani. (Maana: kupanda mimea) Mtoto alipanda* mti kwa wepesi. (Maana: kupanda juu) e) Kaa Mgeni aliketi* kwenye kiti. (Maana: kuketi) Kaa* wa baharini ni kitamu sana. (Maana: mnyama) 5. Tunga sentensi moja kwa kila methali. a) Haraka haraka haina baraka. Alifanya kazi kwa haraka haraka bila umakini, ndiyo maana matokeo yake hayakuwa na baraka. b) Akili ni nywele, kila mtu ana zake. Usidharau mawazo ya wengine, kwani akili ni nywele, kila mtu ana zake. c) Mcheka kovu, kovu humfika. Alimcheka mwenzake kwa ajali yake, lakini hakujua kuwa mcheka kovu, kovu humfika. d) Asiyekujua hakuthamini. Wageni hawakujali ushauri wake, kwani asiyekujua hakuthamini. e) Mvumilivu hula mbivu. Alisubiri kwa subira kubwa, na hatimaye mvumilivu hula mbivu, alipata alichokitaka. 6. Tunga sentensi moja kwa kila nahau. a) Tia fora Mwanafunzi huyo alitia fora katika mtihani wa kitaifa. b) Piga moyo konde Alipiga moyo konde na kukabiliana na changamoto zake. c) Kula yamini Shahidi alikula yamini mahakamani kusema ukweli. d) Tia chumvi Hadithi yake ilikuwa ya kusisimua, lakini alitia chumvi kidogo. e) Kata shauri Baada ya majadiliano marefu, wajumbe walikata shauri la kuanza mradi. 7. Tunga sentensi moja kwa kila kifungu cha maneno. a) Kwa mfano Matunda mengi yana vitamini, kwa mfano, machungwa yana vitamini C. b) Kwa hivyo Alisoma kwa bidii, kwa hivyo alifaulu mtihani wake. c) Kwa sababu Hakuweza kuja shuleni kwa sababu alikuwa mgonjwa. d) Kwa kweli Kwa kweli, alikuwa msema kweli na mnyoofu. e) Kwa hakika Kwa hakika, tutafika salama safari yetu. 8. Tunga sentensi moja kwa kila aina ya nomino. a) Nomino za kawaida: Mwalimu* anafundisha darasani. b) Nomino za pekee: Dar es Salaam* ni jiji kubwa. c) Nomino za wingi: Vitabu* viko mezani. d) Nomino za dhahania: Upendo* ni muhimu maishani. e) Nomino za makundi: Kundi* la ndege lilipita angani. 9. Tunga sentensi moja kwa kila aina ya kivumishi. a) Vivumishi vya sifa: Mtoto mwerevu* alifaulu mtihani. b) Vivumishi vya idadi: Nina vitabu vitatu*. c) Vivumishi vya kuonyesha: Mti huu* ni mrefu. d) Vivumishi vya kuuliza: Unataka kitabu kipi*? e) Vivumishi vya kumiliki: Hiki ni kitabu changu*. 10. Tunga sentensi moja kwa kila aina ya kitenzi. a) Vitenzi vikuu: Watoto wanacheza