Haya, nitakusaidia kutatua maswali haya ya Kiswahili.

Haya, nitakusaidia kutatua maswali haya ya Kiswahili.

k) Akifisha sentensi ifuatayo;
"jichunge akasema musa msimamo wako huenda ukakuathiri sana."

Jibu:
"Jichunge," akasema Musa, "msimamo wako huenda ukakuathiri sana."
$\boxed{\text{Jichunge," akasema Musa, "msimamo wako huenda ukakuathiri sana.}}$

l) Changamua kwa njia ya mishale;
"Mwanose alicheka sana alipokuwa akitazama sinema jana jioni."

Jibu:
Mwanose $\rightarrow$ kiima (subject)
alicheka $\rightarrow$ kitenzi (verb)
sana $\rightarrow$ kielezi cha namna (adverb of manner)
alipokuwa akitazama sinema jana jioni $\rightarrow$ kishazi tegemezi cha kielezi cha wakati (dependent adverbial clause of time)

• akitazama $\rightarrow$ kitenzi katika kishazi tegemezi (verb in dependent clause)
• sinema $\rightarrow$ shamirisho (object)
• jana jioni $\rightarrow$ kielezi cha wakati (adverb of time)

m) Tunga sentensi mbili kudhihirisha maana mbili za neno katia.

Jibu:

1. Maana: Kuweka ndani/kumimina ndani (to put in/pour in)
   • Mama akatia maji kwenye ndoo.
2. Maana: Kukata (to cut/chop)
   • Mkulima akatia miti shambani.

n) Andika viambishi vya maneno yaliyopigiwa mstari;
"Mwalimu jashiri hujishughulisha katika ukalimani wake."

Jibu:

• jashiri: Neno hili ni mzizi wa neno na halina viambishi vya awali au tamati vinavyoweza kutenganishwa kwa urahisi katika muktadha huu.
• hujishughulisha:
  • hu- : Kiambishi cha wakati (wakati mazoea)
  • -ji- : Kiambishi cha kauli (kauli ya kujirejelea/reflexive)
  • -shughuli- : Mzizi wa kitenzi
  • -sha : Kiambishi tamati cha kauli (kauli ya kutendesha/causative)

o) Ainisha vishazi katika sentensi ifuatayo;
"Kila darasa likipunguza kiwango cha kelele idadi ya wanafunzi wanaofaulu wataongezeka."

Jibu:

• Kishazi tegemezi: Kila darasa likipunguza kiwango cha kelele
• Kishazi huru: idadi ya wanafunzi wanaofaulu wataongezeka

p) Kwa kutolea mfano onyesha miundo miwili ya ngeli ya LI-YA.

Jibu:

1. Nomino zenye kiambishi awali ji- katika umoja na ma- katika wingi.
   • Mfano: jicho (umoja) $\rightarrow$ macho (wingi)
2. Nomino zisizo na kiambishi awali katika umoja (mara nyingi maneno ya silabi moja au maneno ya kigeni) na ma- katika wingi.
   • Mfano: gari (umoja) $\rightarrow$ magari (wingi)

q) Onyesha uamilifu wa viambishi katika neno lifuatako; Wanapendana

Jibu:

• Wa- : Kiambishi awali cha nafsi (kinaonyesha mtenda ni nafsi ya tatu wingi - wao).
• -na- : Kiambishi cha wakati (kinaonyesha wakati uliopo - wanafanya kitendo sasa au kwa mazoea).
• -pend- : Mzizi wa kitenzi (hubeba maana kuu ya kitendo - kupenda).
• -ana : Kiambishi tamati cha kauli (kinaonyesha kitendo kinafanywa kwa kutendana/kurejeleana - kupendana).

r) Eleza majukumu mawili ya kishazi tegemezi.

Jibu:

1. Kishazi Nomino: Kishazi tegemezi kinaweza kufanya kazi kama nomino katika sentensi, kikichukua nafasi ya kiima, shamirisho, au kikamilisho.
   • Mfano: Kwamba alifika kulinifurahisha. (Hapa "Kwamba alifika" ni kiima.)
2. Kishazi Kielezi: Kishazi tegemezi kinaweza kufanya kazi kama kielezi, kikifafanua zaidi kitenzi, kivumishi, au kielezi kingine katika kishazi kikuu. Huweza kuonyesha wakati, mahali, namna, sababu, au masharti.
   • Mfano: Alikuja alipokuwa amemaliza kazi. (Hapa "alipokuwa amemaliza kazi" kinaonyesha wakati.)