Haya, nitakusaidia na maswali haya ya Kiswahili.
a) Tofautisha sifa za sauti ghuna katika neno 'daftari'.
Sauti ghuna katika neno 'daftari' ni /d/ na /r/.
-
Sauti /d/:
- Aina: Kikwamizo (Plosive)
- Mahali pa kutamkia: Kaakaa gumu (Alveolar)
- Hali ya glota: Ghuna (Voiced)
- Hali ya hewa: Njia ya hewa huzibwa kabisa kisha kufunguliwa ghafla.
-
Sauti /r/:
- Aina: Kitetemeshi (Trill) au Kimadende (Flap)
- Mahali pa kutamkia: Kaakaa gumu (Alveolar)
- Hali ya glota: Ghuna (Voiced)
- Hali ya hewa: Ulimi hugonga kaakaa gumu mara kadhaa (kitetemeshi) au mara moja (kimadende).
b) Linganisha sauti /e/ na /o/.
Sauti /e/ na /o/ zote ni irabu (vokali) na zote ni ghuna. Tofauti zao kuu ni:
-
Sauti /e/:
- Urefu wa ulimi: Kati
- Sehemu ya ulimi inayoinuka: Mbele
- Hali ya midomo: Kueneza (Spread)
-
Sauti /o/:
- Urefu wa ulimi: Kati
- Sehemu ya ulimi inayoinuka: Nyuma
- Hali ya midomo: Kuviringa (Rounded)
c) Onyesha aina za silabi katika neno 'alhamisi'.
Neno 'alhamisi' lina silabi nne: a-lha-mi-si.
- a: Silabi ya aina ya V (Vokali)
- lha: Silabi ya aina ya KV (Konsonanti-Vokali)
- mi: Silabi ya aina ya KV (Konsonanti-Vokali)
- si: Silabi ya aina ya KV (Konsonanti-Vokali)
d) Ainisha mofimu katika kitenzi 'katika'.
Kitenzi 'katika' kina mofimu mbili:
- -kat-: Hii ni mofimu mzizi (root morpheme) inayobeba maana ya msingi ya 'kukata' au 'kuvunja'.
- -ika: Hii ni mofimu kiambishi tamati (suffix morpheme) au kiambishi kauli kinachoonyesha hali ya kutendeka (stative/passive voice) au uwezekano.