Kulingana na dondoo hili, "Koma...koma hapo! Tangu lini mke amwulize mumewe kule aendako au atokako? Hivyo ndivyo ulivyofunzwa na namako? Ama kweli, mwanamke wa kisasa wanavunja kila mwiko uliowekwa n

25. Soma dondoo lifuatalo kisha ujibu maswali yafuatayo:
"Koma...koma hapo! Tangu lini mke amwulize mumewe kule aendako au atokako? Hivyo ndivyo ulivyofunzwa na namako? Ama kweli, mwanamke wa kisasa wanavunja kila mwiko uliowekwa na wazee."

• (a) Eleza muktadha wa dondoo hili

  • Msemaji ni Mtemi Lesulia akimwambia Mama Lesulia au mwanamke mwingine. Kauli hii inatolewa wakati msemaji anaonyesha hasira na kuchukizwa na mwanamke anayethubutu kumuuliza maswali kuhusu harakati zake, akiona kitendo hicho kama uvunjaji wa mila na desturi za wazee zinazomtaka mwanamke kuwa mtiifu na asiyemhoji mume.

• (b) Bainisha toni ya msemaji katika dondoo hili

  • Toni ya msemaji ni:
    • Ukali: Anatumia maneno makali kama "Koma...koma hapo!".
    • Hasira: Anaonyesha kukasirishwa na kitendo cha mwanamke.
    • Kiburi/Udhalimu: Anajiona kuwa na mamlaka kamili juu ya mwanamke.
    • Dharau: Anamdharau mwanamke kwa kukiuka "mwiko".
    • Kukemea: Anamkemea mwanamke kwa kutofuata mila.

• (c) Tambua vipengele vya kimtindo katika dondoo hili

  • Vipengele vya kimtindo ni:
    • Nidaa: "Koma...koma hapo!" inaonyesha hisia kali.
    • Maswali ya balagha: "Tangu lini mke amwulize mumewe kule aendako au atokako?", "Hivyo ndivyo ulivyofunzwa na namako?" - maswali haya hayahitaji jibu bali yanatumika kusisitiza hoja ya msemaji.
    • Dayalojia: Ingawa msemaji mwingine hajatajwa, kuna mazungumzo yanayoendelea.
    • Misemo/Nahau: "wanavunja kila mwiko" - inamaanisha kukiuka sheria au desturi.

• (d) Fafanua nafasi mwanamke katika jamii kwa kutoa mfano

  • Nafasi ya mwanamke katika jamii, kulingana na dondoo hili na riwaya ya Nguu za Jadi, inaonyesha kuwa wanawake wanatarajiwa kuwa watii na wasiohoji mamlaka ya wanaume. Wanapaswa kufuata mila na desturi za wazee, ambazo mara nyingi zinawanyima uhuru na haki zao za kujieleza.
  • Mfano: Mama Lesulia anaishi katika hali ya ukandamizaji na kutokuwa na sauti mbele ya Mtemi Lesulia. Ananyimwa haki ya kutoa maoni au kumuhoji mumewe, na anatarajiwa kukubali maamuzi yake bila kupinga. Hii inaonyesha jinsi wanawake walivyokuwa wakikandamizwa na kuthaminiwa chini katika jamii hiyo.

26. Soma dondoo lifuatalo kisha ujibu maswali yafuatayo:
"Mangwasha alisaka kila pembe. Akapekuza upeku na upeku, aliangaza macho kila chepu na tupu za tanzu za aina mbalimbali iliea kila mahali... alikaruka mitaro ya maji taka na tope za kila aina. Hakujali uvundo uliohanikiza pahali hapo. Harufu ya tembo za aina mbalimbali ilienea kila mahali..."

• (a) Ainisha taswira katika dondoo hili

  • Taswira zinazojitokeza ni:
    • Taswira ya kuona: "aliangaza macho kila chepu na tupu", "tanzu za aina mbalimbali".
    • Taswira ya kunusa: "uvundo uliohanikiza pahali hapo", "Harufu ya tembo za aina mbalimbali ilienea kila mahali".
    • Taswira ya kugusa/kuhisi: "tope za kila aina".
    • Taswira ya mwendo: "alisaka kila pembe", "akapekuza upeku na upeku", "alikaruka mitaro".

• (b) Fafanua namna uharibifu wa mazingira unavyojitokeza katika nchi ya Matuo

  • Uharibifu wa mazingira unajitokeza kwa:
    • Mifereji ya maji taka: Kuwepo kwa "mitaro ya maji taka na tope za kila aina" kunaonyesha ukosefu wa mifumo sahihi ya usafi wa mazingira na utupaji taka.
    • Uchafuzi wa hewa: "Uvundo uliohanikiza pahali hapo" na "Harufu ya tembo za aina mbalimbali" inaashiria uchafuzi mkubwa wa hewa unaosababishwa na taka na uchafu.
    • Ukosefu wa usafi: Hali ya Mangwasha kutojali uvundo inaonyesha kuwa uchafu na harufu mbaya zimekuwa jambo la kawaida, ikionyesha ukosefu wa jumla wa usafi wa mazingira katika eneo hilo.
    • Kutokuwepo kwa mipango miji: Mazingira yaliyoelezwa yanaashiria kuwa hakuna mipango mizuri ya usafi na utunzaji wa mazingira kutoka kwa serikali.