Haya, nitakusaidia na maswali haya ya insha. Hizi ni insha, kwa hivyo sitaandika insha kamili, bali nitakupa mwongozo wa jinsi ya kuzijibu. 1. LAZIMA (Alama 20) Mada: Migogoro ya kifamilia na njia za kuimarisha umoja na utangamano. Aina ya Insha: Tahariri (Editorial) kwa gazeti la 'Mwongozo wa Jamii'. Muundo wa Tahariri: Kichwa cha Habari: Kichwa kinachovutia na kinachoakisi mada, mfano: "Umoja wa Familia: Nguzo ya Taifa" au "Kunusuru Familia Zetu Kutokana na Migogoro." Utangulizi: Anza kwa kueleza tatizo la migogoro na dhuluma ndani ya familia, ukisisitiza ukubwa wake katika jamii. Taja athari za migogoro hii kwa jamii na taifa kwa ujumla. Weka wazi lengo la tahariri, yaani, kutoa njia za kuimarisha umoja. Mwili wa Tahariri (Hoja): Eleza njia mbalimbali za kuimarisha umoja na utangamano wa familia. Kila hoja iwe katika aya yake. Mfano wa Hoja:* Mawasiliano bora: Wanafamilia wazungumze waziwazi, wasikilizane na kutatua tofauti zao kwa amani. Kupendana na kuheshimiana: Kila mwanachama atambue nafasi na mchango wa mwingine. Kushirikiana katika shughuli: Kufanya kazi pamoja, kula pamoja, na kushiriki katika maamuzi muhimu. Kusameheana: Kuweka kando tofauti na makosa ya zamani. Kulea watoto kwa maadili: Kuwafundisha watoto umuhimu wa familia na heshima. Kutenga muda wa familia: Kufanya matembezi, michezo, au ibada pamoja. Kutafuta ushauri: Pale migogoro inapokuwa mikubwa, kutafuta ushauri kutoka kwa wazee, viongozi wa dini, au wataalamu. Hitimisho: Fupisha hoja kuu ulizotoa. Toa wito kwa jamii kuchukua hatua za makusudi kuimarisha familia. Malizia kwa matumaini au ujumbe wa kutia moyo kuhusu umuhimu wa familia imara kwa maendeleo ya jamii na taifa. 2. CHAGUA INSHA MOJA (Alama 20) a) "Nidhamu ya mwanafunzi pekee ndiyo silaha muhimu katika kufanikisha kufaulu masomoni." Jadili. Aina ya Insha: Insha ya hoja/mjadala. Mada: Umuhimu wa nidhamu katika kufaulu masomoni, na kama ndiyo pekee* silaha muhimu. Muundo: Utangulizi: Eleza maana ya nidhamu ya mwanafunzi na umuhimu wake kwa jumla. Weka wazi msimamo wako kuhusu kauli hiyo (kama unakubaliana nayo kikamilifu, unapinga, au unakubali kwa masharti). Mwili wa Insha (Hoja): Hoja zinazounga mkono kauli (nidhamu ni muhimu): Eleza jinsi nidhamu inavyochangia kufaulu (kuhudhuria masomo, kufanya kazi za nyumbani, kuheshimu walimu, kutumia muda vizuri, n.k.). Hoja zinazopinga kauli (nidhamu si pekee*): Jadili mambo mengine muhimu yanayochangia kufaulu masomoni mbali na nidhamu, mfano: Uwezo wa akili (intelligence) Mazingira mazuri ya kujifunzia (nyumbani na shuleni) Walimu bora na vifaa vya kutosha Msaada kutoka kwa wazazi/walezi Afya njema Kujiamini na motisha binafsi Kupata usingizi wa kutosha Hitimisho: Fupisha hoja zako na toa msimamo wako wa mwisho, ukisisitiza kuwa ingawa nidhamu ni muhimu sana, siyo pekee* inayohakikisha kufaulu. Ni sehemu ya mambo mengi yanayochangia. b) Buni kisa chenye kughihirisha maana ya methali ifuatayo: "Baniani mbaya kiatu chake dawa." Aina ya Insha: Insha ya Hadithi (Kisa). Methali: "Baniani mbaya kiatu chake dawa." (Hata mtu mbaya au asiyependwa anaweza kuwa na kitu chenye manufaa au sifa nzuri.) Muundo: Utangulizi: Anzisha hadithi kwa kuanzisha wahusika na mazingira. Mhusika mkuu anapaswa kuwa mtu asiyependwa au mwenye sifa mbaya (Baniani mbaya). Mwili wa Hadithi: Eleza matukio yanayoonyesha ubaya au kutopendwa kwa huyu mhusika. Kisha, jenga tukio ambapo kuna tatizo au uhitaji mkubwa, na suluhisho linapatikana kutoka kwa huyu mhusika asiyependwa, au kutoka kwa kitu chake (kiatu chake dawa). Mfano: Mtu asiyependwa ana ujuzi wa kipekee wa kutengeneza kitu fulani muhimu, au ana dawa ya ugonjwa fulani, au ana mali ambayo inasaidia jamii wakati wa shida, ingawa yeye mwenyewe ni mchoyo au mkorofi. Hitimisho: Malizia hadithi kwa kuonyesha jinsi "kiatu chake dawa" kilivyosaidia, na kisha utumie methali hiyo kuelezea funzo la hadithi. c) Tunga kisa kitakachomalizika kwa kauli ifuatayo: "... waama, kipya kinyemi ingawa kidonda." Aina ya Insha: Insha ya Hadithi (Kisa). Kauli ya Kumalizia: "... waama, kipya kinyemi ingawa kidonda." (Mabadiliko au vitu vipya vinaweza kuwa vya kupendeza na kuvutia, hata kama vinakuja na changamoto, maumivu, au ugumu wa kuzoea.) Muundo: Utangulizi: Anzisha hadithi kwa kuanzisha mhusika mkuu na hali yake ya sasa. Mhusika anaweza kuwa katika hali ya kawaida au ya kuridhisha. Mwili wa Hadithi: Jenga matukio yanayoleta mabadiliko makubwa katika maisha ya mhusika (mfano: kuhamia mji mpya, kuanza kazi mpya, kuoa/kuolewa, kupata teknolojia mpya, n.k.). Eleza jinsi mabadiliko haya yalivyokuwa ya kuvutia na ya kupendeza mwanzoni (kinyemi). Kisha, onyesha changamoto, matatizo, au maumivu (kidonda) yaliyokuja na mabadiliko hayo mapya. Mhusika anapaswa kupitia kipindi cha ugumu au kujifunza. Mhusika anapaswa kukabiliana na "kidonda" hicho na hatimaye kukizoea au kukishinda. Hitimisho: Malizia hadithi kwa mhusika kutafakari juu ya safari yake na kisha kutamka kauli "... waama, kipya kinyemi ingawa kidonda," akionyesha kuwa licha ya ugumu, mabadiliko hayo yalikuwa na thamani au yalileta ukuaji. Je, ungependa nikupe mwongozo wa kina zaidi kwa swali lolote kati ya haya?