Gareewwaan yakkaa (Parties to crime) tokko waliin yakkicha raawwatan jedhamuun himatamaanii yakka ittin himataman ilaalchise adabbii yakkichaaf tumameen waliin kan adabaman akkamitti ? yakka raawwatame ilaalchisee gareewwan yakkaa kun yaada fi gocha isaaniitiin hirmannaa waliin ni qaban kan jedhaman haala kamini? keessattu gareewwaan yakkaa kana keessa miseensi inni tokko gocha miseensi biroo raawwateef akka waliin raawwatanitti walumaan adabbii yakkichaaf tumameen kan adabaman haala kamiini? seerri fi dhaddachi ijibaataa hoo maal jedhan dhiiroo? Muuxannoon biyyoota biroo hoo kan biyya keenyaa faana dhimma kana ilaalchisee maal fakkaata?

Yakka tokko waliin yoo raawwatan, gareewwan yakkaa kun akka raawwattoota gurguddootti yookiin raawwattoota waliiniitti fudhatamu. Kunis, yakkicha raawwachuuf yaada waliinii fi gocha waliinii yoo qabaatanidha. Adabbiin yakkichaaf tumame guutummaatti isaan hunda irratti ni raawwatama, akkuma nama tokkoon raawwatameetti. Miseensi tokko gocha miseensi biroo raawwateef waliin kan adabamu, yakkicha raawwachuuf qophii waliinii yookiin karoora waliinii qabaatanii, tokkoon tokkoon isaanii immoo raawwii yakkichaaf gumaacha murteessaa yoo godhanidha.

Gareewwan yakkaa yaadaa fi gocha isaaniitiin waliin hirmaatan kan jedhaman:

• Yakkicha raawwachuuf kaayyoo waliinii yookiin yaada waliinii yoo qabaatan.
• Tokkoon tokkoon isaanii immoo raawwii yakkichaaf gumaacha adda addaa yoo godhan, garuu gumaachi isaanii hundi walitti qabamee yakkichi akka raawwatamu yoo taasise. Fakkeenyaaf, tokko karoorsee, tokko meeshaa qopheessee, tokko immoo gocha sana raawwachuu danda'a. Hundi isaanii garuu kaayyoo tokkoof hojjetu.

Seerri Yakkaa Itiyoophiyaa (Kutaa 32-35) gareewwan yakkaa adda baasee kaa'a:

• Raawwattoota Gurguddoo (Principal Offenders): Warra yakkicha kallattiin raawwatan yookiin nama biraa fayyadamanii raawwatan yookiin warra waliin raawwatan.
• Kakastoota (Instigators): Warra nama biraa yakkicha akka raawwatu kakaasan.
• Gargaartota (Accomplices): Warra yakkicha raawwachuuf gargaarsa kennan. Dhaddachi Ijibaataa immoo, gareewwan yakkaa akka raawwattoota waliiniitti adabamuuf, yaada waliinii fi gumaacha murteessaa raawwii yakkichaaf godhame jiraachuu isaa irratti xiyyeeffata. Akka waliin raawwatanitti adabamuuf, hirmannaan isaanii salphaa ta'uu hin qabu, garuu yakkicha raawwachuuf murteessaa ta'uu qaba.

Biyyoota biroo hedduunis dhimma kana ilaalchisee seera walfakkaataa qabu.

• Sirna Seera Common Law (fkn. USA, UK): Kunis joint enterprise yookiin common purpose jedhama. Namoonni karoorri waliinii yoo jiraate, tokkoon tokkoon isaanii gocha namni biraa karoora sana keessatti raawwateef itti gaafatamoo ta'u.
• Sirna Seera Civil Law (fkn. Jarmanii, Faransaay): Kunis co-perpetration yookiin functional perpetration jedhama. Namoonni yakkicha raawwachuuf karoora waliinii qabaatanii, tokkoon tokkoon isaanii immoo raawwii yakkichaaf gahee murteessaa yoo taphatan, hundi isaanii akka raawwattoota waliiniitti fudhatamu. Muuxannoon biyyoota kanaa kan Itiyoophiyaa faana walfakkii guddaa qaba, keessumaa yaada waliinii fi gumaacha murteessaa irratti xiyyeeffachuun.