यहाँ प्रश्न नम्बर ६ को समाधान दिइएको छ:
सर्वेक्षणको जानकारीलाई निम्न सेटहरूमा विभाजन गरौं:
- Y = युवामञ्च पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या
- M = मधुपर्क पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या
- N = मुना पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या
दिइएको जानकारी:
- n(Y)=30
- n(M)=25
- n(Y∩N)=15
- n(Y∩M)=12
- n(Mमात्र)=9
- n(Nमात्र)=11
- n(Y∩Mमात्र)=5 (युवामञ्च र मधुपर्क मात्र पढ्ने)
- n(Y′∩M′∩N′)=10 (कुनै पनि पत्रिका नपढ्ने)
चरण १: तीनवटै पत्रिका पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या पत्ता लगाउने।
हामीलाई n(Y∩Mमात्र)=n(Y∩M)−n(Y∩M∩N) थाहा छ।
5=12−n(Y∩M∩N)
n(Y∩M∩N)=12−5=7
चरण २: दुईवटा पत्रिका मात्र पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या पत्ता लगाउने।
- n(Y∩Mमात्र)=5 (दिइएको)
- n(Y∩Nमात्र)=n(Y∩N)−n(Y∩M∩N)=15−7=8
- n(M∩Nमात्र) पत्ता लगाउन, हामी n(M) को प्रयोग गर्छौं:
n(M)=n(Mमात्र)+n(Y∩Mमात्र)+n(M∩Nमात्र)+n(Y∩M∩N)
25=9+5+n(M∩Nमात्र)+7
25=21+n(M∩Nमात्र)
n(M∩Nमात्र)=25−21=4
चरण ३: एउटा मात्र पत्रिका पढ्ने मानिसहरूको सङ्ख्या पत्ता लगाउने।
- n(Mमात्र)=9 (दिइएको)
- n(Nमात्र)=11 (दिइएको)
- n(Yमात्र) पत्ता लगाउन, हामी n(Y) को प्रयोग गर्छौं:
n(Y)=n(Yमात्र)+n(Y∩Mमात्र)+n(Y∩Nमात्र)+n(Y∩M∩N)
30=n(Yमात्र)+5+8+7
30=n(Yमात्र)+20
n(Yमात्र)=30−20=10
क) माथिको तथ्यलाई भेनचित्रमा प्रस्तुत गर्नुहोस्।
भेन चित्रका विभिन्न क्षेत्रहरूमा मानिसहरूको सङ्ख्या निम्नानुसार छन्:
- युवामञ्च मात्र पढ्ने (Y मात्र): ∗10जना∗
- मधुपर्क मात्र पढ्ने (M मात्र): ∗9जना∗
- मुना मात्र पढ्ने (N मात्र): ∗11जना∗
- युवामञ्च र मधुपर्क मात्र पढ्ने (Y∩M मात्र): ∗5जना∗
- युवामञ्च र मुना मात्र पढ्ने (Y∩N मात्र): ∗8जना∗
- मधुपर्क र मुना मात्र पढ्ने (M∩N मात्र): ∗4जना∗
- युवामञ्च, मधुपर्क र मुना तीनवटै पढ्ने (Y∩M∩N): ∗7जना∗
- कुनै पनि पत्रिका नपढ्ने (Y′∩M′∩N′): ∗10जना∗
ख) सर्वेक्षणमा सहभागी जम्मा मानिसको सङ्ख्या पत्ता लगाउनुहोस्।
सर्वेक्षणमा सहभागी जम्मा मानिसको सङ्ख्या पत्ता लगाउन, हामी सबै छुट्टाछुट्टै क्षेत्रका मानिसहरूको सङ्ख्या जोड्छौं:
n(U)=n(Yमात्र)+n(Mमात्र)+n(Nमात्र)+n(Y∩Mमात्र)+n(Y∩Nमात्र)+n(M∩Nमात्र)+n(Y∩M∩N)+n(Y′∩M′∩N′)
n(U)=10+9+11+5+8+4+7+10
n(U)=64
सर्वेक्षणमा सहभागी जम्मा मानिसको सङ्ख्या: ∗64जना∗