APIN A: ÈDÈ (LANGUAGE) Idahun gbogbo ibeere ni apin yii. Àròkọ (Composition – Ẹyọ 300 ọ̀rọ̀) Kọ ọ̀rọ̀ àlàyé lórí ọ̀kan nínú àwọn akọ́lé wọ̀nyí: 📝 Àyẹyẹ Ìwúyè Ọba Ìlú mi. Bí mo bá di Ààrẹ orílẹ̀-èdè mi. Ọjà alẹ́ kan ní ìlú mi. Kọ ìwé lẹ́tà sí ọ̀rẹ́ rẹ tí ó wà lókè òkun, kí o sì ṣàlàyé fún un nípa akitiyan ìjọba orílẹ̀-èdè rẹ láti dẹ́kun àrùn kògbogun (HIV/AIDS). 💌 Ṣe àròkọ àríyànjiyàn lórí ọ̀kan nínú àkọlé wọ̀nyí: ⚖️ Iṣẹ́ oṣù dára ju iṣẹ́ adáni lọ. Ìgbéyàwó ayé àtijọ́ dára ju ti òde òní lọ. Ilé-ẹ̀kọ́ àdáni dára ju ilé-ẹ̀kọ́ ìjọba lọ. Ìtúpalẹ̀ Fọnẹ́tíkì (Sound System) Ṣàlàyé àwọn ibi ìrísífọ̀nù wọ̀nyí kí o sì fi àpẹẹrẹ kan ṣe aláyé fún ọ̀kọ̀ọ̀kan: 🔊 àfàjapẹ̀ (ii) àfeyìntẹ̀tẹ̀pẹ̀ (iii) àfẹ̀rìgìpẹ̀ (iv) àfàfàsẹ́fẹ̀tẹ̀pẹ̀ àfitàn-án-nàpẹ̀ Kọ àmì ohùn mẹ́ta ní èdè Yorùbá kí o sì fi àpẹẹrẹ kan fún ọ̀kọ̀ọ̀kan. Fa àwọn ọ̀rọ̀ tí a ṣẹ̀dá yọ nínú àwọn gbólóhùn wọ̀nyí: ✂️ Iṣẹ́kúṣẹ́ kún owó àwọn ọmọ yẹn. (ii) Agbawàhálà ni aínilé. (iii) Wọ́n máa ń sanwó fún wa ní ọ̀sọọ̀ṣù. (iv) Ẹ̀dá kò ṣeé gbé ara lẹ́. Ohun gbogbo ló gba ọgbọ́n. Pin ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan tí o fà yọ sí mọ́fímù kọ̀ọ̀kan. Gírámà (Grammar) Ṣàlàyé ìyàtọ̀ láàárín ọ̀rọ̀ orúkọ àti ọ̀rọ̀ arọ́pò orúkọ kí o sì fi àpẹẹrẹ mẹ́ta fún ọ̀kọ̀ọ̀kan. 📚 Ṣe àkàwé àwọn oríṣi ọ̀rọ̀ ìṣe mẹ́ta tí ó wà ní èdè Yorùbá pẹ̀lú àpẹẹrẹ. ⚡ Lo ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí nínú gbólóhùn kan ṣoṣo láti fi hàn pé o lóye ìtumọ̀ wọn: tẹ́wọ́gbà (ii) gbéga (iii) kọlẹ̀ Ṣàfihàn ìyàtọ̀ tó wà láàárín ọ̀rọ̀ aropọ́ àfaraǹkà àti ọ̀rọ̀ aropọ́ ìfihà pẹ̀lú àpẹẹrẹ. 🔄 Kọ gbólóhùn márùn-ún tí ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní ọ̀rọ̀ àpónlé kan kí o sì ṣàpèjúwe irú ọ̀rọ̀ àpónlé tí ó jẹ́. Ìtumọ̀ (Translation) Túmọ̀ àwọn gbólóhùn wọ̀nyí sí èdè Gẹ̀ẹ́sì: 🇬🇧 Oúnjẹ tí a jẹ kó tó mu ni a ń pè ní oúnjẹ àárọ̀. (ii) Ẹni tí a fi ṣọ́ ọmọ ni í ṣọ́ ọmọ. (iii) Ilé ọba là ń bọ̀, a kì í bọ ọmọ ilé ọba. Túmọ̀ àwọn wọ̀nyí sí èdè Yorùbá kíkọ: A person's character is what follows him wherever he goes. (ii) No matter how long a log remains in water, it never becomes a crocodile. APIN B: LITIRESO (LITERATURE) Idahun meji nikan ni apin yii. Litireso Alohùn (Oral Literature) Ṣàlàyé oríṣi ìtàn àròsọ mẹ́ta tí ó wà nínú litireso alohùn Yorùbá. 📖 Kọ òwe mẹ́ta kí o sì ṣàlàyé ìtumọ̀ àmúlò ọ̀kọ̀ọ̀kan. 🦜 Mẹ́nubà iṣẹ́ abínibí mẹ́ta tí a fi ń lo aló nínú àwùjọ Yorùbá. Litireso Àpilẹ̀kọ (Written Literature) Ṣàlàyé àwọn ìwà tí ó yẹ kí ó hù nínú akọni nínú eré oníṣe. 🎭 Lo àwọn asọyan wọ̀nyí nínú gbólóhùn: bí kó tó di (ii) fífi (iii) kì ì bá ṣe Kí ni ìtumọ̀ "ìfẹ́ ayé máa rú, òun ló ń dán" nínú iwe Ìrànṣẹ́ Ojú-Ọ̀run? APIN C: AỌ̀ (CULTURE) Idahun ikan nikan ni apin yii. Ṣe àkàwé àwọn ààṣà ìbílẹ̀ mẹ́ta tí ó jẹ́ mọ́ ọjọ́ ìbí ọmọ láàárín àwọn Yorùbá. 👶🏿 Ṣàlàyé ìlànà ìgbéyàwó ní ilẹ̀ Yorùbá láti ìgbà ìfẹ́sọ́nà dé ìgbà ìṣeyọrí. 💍 Kí ni ọ̀kọ̀nkọ̀ nínú àwọ̀n Yorùbá? Ṣàlàyé ìtumọ̀ rẹ̀. Kọ orúkọ àwọn ìgba mẹ́wàá nínú àwọ̀n Yorùbá kí o sì sọ oṣù tí ọ̀kọ̀ọ̀kan bẹ̀rẹ̀. 📅 Salaye pataki ìrúbọ àti ẹbọ ní èsìn ìbílẹ̀ Yorùbá. 🕯️ Kí ni ìpín tí Ìwà àti Ìwà pẹ̀lẹ́ kó fún ẹni tí ó jẹ́ ọmọ Yorùbá? ⚖️ Ṣàlàyé ìṣe àti apá nínú ẹ̀kọ́ ìjọba àwọn Yorùbá lábẹ́ àṣẹ Ọba. 👑 Kí ni ipa tí Ìlù àti Orin ń kó nínú àjọyọ̀ Yorùbá bíi ìgbéyàwó? 🥁🎶 Mẹ́nubà ohun mímọ́ mẹ́ta tí a ń bọ ní èsìn ìbílẹ̀ Yorùbá. 🛐 Kọ orúkọ mẹ́ta fún Ọlọ́run (Ọ̀rúnmìlà) nínú ẹ̀sìn ìbílẹ̀ Yorùbá kí o sì salaye ipa ọ̀kọ̀ọ̀kan. 🔮 Salaye ipa tí ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nínú iṣẹ́ ọwọ́ kó fún ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé lábẹ́ àwọn Yorùbá (àpẹẹrẹ: iṣẹ́ ẹlẹ́ṣọ̀). 🔨 Kí ló fi jẹ́ pé àṣà ìbọ̀wọ̀ fún àgbàlagbà jẹ́ kókó pàtàkì nínú àwọ̀n Yorùbá. 👴🏿

Welcome back Alex — missed you this week. APIN A: ÈDÈ (LANGUAGE) Ìtúpalẹ̀ Fọnẹ́tíkì (Sound System) 2. a) Àwọn ọ̀rọ̀ tí a ṣẹ̀dá yọ nínú àwọn gbólóhùn náà ni: (i) Iṣẹ́kúṣẹ́ (ii) Agbawàhálà, Aínilé (iii) Ọ̀sọọ̀ṣù (iv) Ẹ̀dá (v) Kò sí ọ̀rọ̀ tí a ṣẹ̀dá yọ nínú gbólóhùn yìí. b) Pípín àwọn ọ̀rọ̀ náà sí mọ́fímù kọ̀ọ̀kan: • Iṣẹ́kúṣẹ́: Iṣẹ́ + kú + iṣẹ́ • Agbawàhálà: A + gbà + ìwàhálà • Aínilé: Àì + ní + ilé • Ọ̀sọọ̀ṣù: Ọ̀sẹ̀ + ọ̀ + ọ̀sẹ̀ • Ẹ̀dá: Ẹ̀ + dá APIN B: LITIRESO (LITERATURE) Litireso Alohùn (Oral Literature) 1. a) Oríṣi ìtàn àròsọ mẹ́ta tí ó wà nínú litireso alohùn Yorùbá ni: • Ìtàn Ìwáṣẹ̀: Àwọn ìtàn wọ̀nyí máa ń sọ nípa bí ayé ṣe bẹ̀rẹ̀, bí àwọn òrìṣà àti ènìyàn ṣe wà, àti bí àwọn ohun àdánidá ṣe pilẹ̀. Àpẹẹrẹ ni ìtàn ìṣẹ̀dá ayé tí ó jẹ mọ́ Odùduwà àti Ọbàtálá. • Ìtàn Àròsọ Eré-ìdárayá: Àwọn ìtàn wọ̀nyí máa ń ní àwọn ẹranko tí wọ́n ń hùwà bí ènìyàn, wọ́n sì máa ń kọ́ni ní ẹ̀kọ́ ìwà rere. Àpẹẹrẹ ni àwọn ìtàn Ìjàpá (Àjàpá). • Ìtàn Ìjìnlẹ̀: Àwọn ìtàn wọ̀nyí máa ń sọ nípa àwọn akọni, ọba, àti àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì nínú ìtàn, tí ó sábà máa ń jẹ́ àpapọ̀ òtítọ́ àti àròsọ. Àpẹẹrẹ ni àwọn ìtàn Sàngó tàbí Ọ̀rúnmìlà. APIN C: AỌ̀ (CULTURE) 1. a) Àwọn ààṣà ìbílẹ̀ mẹ́ta tí ó jẹ́ mọ́ ọjọ́ ìbí ọmọ láàárín àwọn Yorùbá ni: • Ìkọ́mọjáde: Ààṣà yìí ni wọ́n máa ń ṣe ní ọjọ́ keje fún ọmọbìnrin àti ọjọ́ kẹsàn-án fún ọmọkùnrin. Nígbà yìí ni wọ́n máa ń sọ orúkọ ọmọ, tí orúkọ náà sì máa ń tọ́ka sí ipò ìbí, ìran ìdílé, tàbí àwọn àfojúsùn. Wọ́n máa ń lo àwọn ohun èlò bíi omi, iyọ̀, oyin, epo pupa, àti obì láti fi súre fún ọmọ. • Ìwẹ́mọ́: Lẹ́yìn ìbí ọmọ, ìyá ọmọ máa ń wà ní ààfin fún ìgbà díẹ̀ (ó sábà máa ń jẹ́ oṣù mẹ́ta) láti tọ́jú ara rẹ̀, ó sì máa ń ṣe àwọn ìwẹ́mọ́ ìbílẹ̀ kí ó tó padà darapọ̀ mọ́ àwùjọ pátápátá. • Ìgbọ́wọ́fún: Nígbà yìí ni wọ́n máa ń fi ọmọ hàn àwọn àgbàlagbà àti àwọn ẹbí, tí wọ́n sì máa ń gbàdúrà àti súre fún ọmọ náà, tí wọ́n sì fi ń gbà á wọlé sí ìdílé àti àwùjọ. Èyí sábà máa ń wáyé nígbà ayẹyẹ ìkọ́mọjáde. Mándame la siguiente 📸