यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यकको पहिचान र सम्मानका लागि के गर्नुपर्छ? अपाङ्गता भएका व्यक्तिका लागि सरकारले सञ्चालन गरेका कार्यक्रमहरू के के हुन्?

३. यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यकको पहिचान र सम्मानका लागि निम्न कुराहरू गर्नुपर्छ:

• कानुनी मान्यता: उनीहरूको लैङ्गिक पहिचानलाई कानुनी रूपमा मान्यता दिनुपर्छ र नागरिकता तथा अन्य सरकारी कागजातहरूमा सोहीअनुसारको व्यवस्था गर्नुपर्छ।
• भेदभाव अन्त्य: शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी र सार्वजनिक सेवामा हुने सबै प्रकारका भेदभावलाई अन्त्य गर्न कडा कानुन बनाउनुपर्छ र त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।
• जनचेतना अभिवृद्धि: समाजमा यौनिक तथा लैङ्गिक अल्पसङ्ख्यकहरूप्रति सकारात्मक धारणा विकास गर्न विद्यालयका पाठ्यक्रम, सञ्चार माध्यम र सार्वजनिक अभियानमार्फत जनचेतना फैलाउनुपर्छ।
• सुरक्षा र न्याय: उनीहरूमाथि हुने हिंसा, दुर्व्यवहार र उत्पीडन रोक्न विशेष सुरक्षा संयन्त्र र न्यायमा पहुँच सुनिश्चित गर्नुपर्छ।
• सहभागिता: नीति निर्माण र निर्णय प्रक्रियामा उनीहरूको अर्थपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्छ।

४. अपाङ्गता भएका व्यक्तिको पहिचान र अवसर वृद्धि गर्न सरकारले सञ्चालन गर्दै आएका केही कार्यक्रमहरू:

• अपाङ्गता परिचयपत्र वितरण: अपाङ्गताको प्रकृति र गम्भीरताका आधारमा परिचयपत्र वितरण गरी विभिन्न सेवा र सुविधाहरूमा पहुँच सुनिश्चित गर्ने।
• आरक्षणको व्यवस्था: शिक्षा, रोजगारी र सार्वजनिक पदहरूमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूका लागि निश्चित प्रतिशत आरक्षणको व्यवस्था गर्ने।
• भौतिक पूर्वाधारमा पहुँच: सार्वजनिक भवन, सडक, यातायात र अन्य पूर्वाधारहरूलाई अपाङ्गतामैत्री बनाउन र्‍याम्प, लिफ्ट तथा पहुँचयोग्य शौचालय निर्माण गर्ने।
• सामाजिक सुरक्षा भत्ता: अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई मासिक सामाजिक सुरक्षा भत्ता प्रदान गरी उनीहरूको जीवनयापनमा सहयोग गर्ने।
• विशेष शिक्षा र पुनर्स्थापना: अपाङ्गता भएका बालबालिकाका लागि विशेष विद्यालय वा समावेशी शिक्षाको व्यवस्था गर्ने र पुनर्स्थापना सेवाहरू प्रदान गर्ने।
• स्वास्थ्य सेवामा सहुलियत: स्वास्थ्य उपचार, सहायक सामग्री (जस्तै: ह्विलचेयर, बैसाखी) र औषधिमा सहुलियत प्रदान गर्ने।