Loksahity ki sngna,svarup and lakshan in gujrati long aanswer

લોકસાહિત્યની સંજ્ઞા, સ્વરૂપ અને લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

લોકસાહિત્ય: સંજ્ઞા (વ્યાખ્યા)

લોકસાહિત્ય એટલે લોક દ્વારા, લોક માટે અને લોકને ગમતું સાહિત્ય. તે કોઈ એક વ્યક્તિ દ્વારા રચાયેલું ન હોઈ, પરંતુ પેઢી દર પેઢી લોકસમુદાય દ્વારા સર્જાયેલું, પોષાયેલું અને જીવંત રહેલું સાહિત્ય છે. તે ગ્રામીણ જીવન, પરંપરાઓ, રીતરિવાજો, માન્યતાઓ, સુખ-દુઃખ, હાસ્ય-ક્રોધ, પ્રેમ-વિરહ જેવી માનવીય લાગણીઓ અને અનુભવોને સહજ અને સરળ ભાષામાં રજૂ કરે છે. લોકસાહિત્ય એ લોકસમુદાયની સામૂહિક ચેતના અને સંસ્કૃતિનું પ્રતિબિંબ છે.

લોકસાહિત્ય: સ્વરૂપ (Nature/Form)

લોકસાહિત્યનું સ્વરૂપ તેની મૌખિક પરંપરા અને સામૂહિક સર્જનશીલતાને કારણે વિશિષ્ટ છે:

1. મૌખિક પરંપરા: લોકસાહિત્ય મુખ્યત્વે મૌખિક રીતે એક પેઢીથી બીજી પેઢી સુધી પહોંચે છે. ગીતો, વાર્તાઓ, કહેવતો, ઉખાણાં વગેરે કંઠસ્થ પરંપરા દ્વારા જીવંત રહે છે.
2. સામૂહિક સર્જન: તે કોઈ એક કવિ કે લેખકની કૃતિ નથી, પરંતુ લોકસમુદાયના અનેક લોકોના યોગદાનથી તે આકાર લે છે. સમય જતાં તેમાં નવા ઉમેરાઓ થાય છે અને જૂના અંશો બદલાય પણ છે.
3. સરળતા અને સહજતા: તેની ભાષા સરળ, પ્રાદેશિક બોલીઓથી ભરપૂર અને સહજ હોય છે. તેમાં કૃત્રિમતા કે પાંડિત્યનો અભાવ હોય છે.
4. લોકજીવનનું પ્રતિબિંબ: લોકસાહિત્યમાં લોકજીવનના દરેક પાસાં - ખેતી, તહેવારો, લગ્ન, મૃત્યુ, સામાજિક સંબંધો, શ્રદ્ધા, અંધશ્રદ્ધા - નું જીવંત ચિત્ર જોવા મળે છે.
5. પરિવર્તનશીલતા: મૌખિક પરંપરાને કારણે તેમાં સ્થિરતા નથી હોતી. દરેક વખતે જ્યારે તે રજૂ થાય છે, ત્યારે તેમાં થોડો ફેરફાર થવાની શક્યતા રહે છે.

લોકસાહિત્ય: લક્ષણો (Characteristics)

લોકસાહિત્યના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

1. અનામી સર્જન: લોકસાહિત્યના સર્જકનું નામ જાણીતું હોતું નથી. તે લોકસમુદાયની સામૂહિક રચના હોવાથી કોઈ એક વ્યક્તિ તેનો યશ લેતો નથી.
2. મૌખિક પરંપરા: તે લેખિત સ્વરૂપમાં ઓછું અને મૌખિક રીતે વધુ પ્રચલિત હોય છે. દાદીમાની વાર્તાઓ, લોકગીતો વગેરે આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
3. લોકભોગ્યતા: તે સામાન્ય જનતા માટે હોય છે અને તેમને સહેલાઈથી સમજાઈ જાય તેવું હોય છે. તેમાં કોઈ ગહન તત્વજ્ઞાન કે જટિલ વિચારધારા હોતી નથી.
4. પ્રાદેશિકતા અને સ્થાનિકતા: લોકસાહિત્યમાં જે તે પ્રદેશની બોલી, રીતરિવાજો, ભૂગોળ અને સંસ્કૃતિની છાપ સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે.
5. સહજતા અને સરળતા: તેની ભાષા સરળ, સીધી અને ભાવવાહી હોય છે. તેમાં અલંકારોનો પ્રયોગ પણ સહજ રીતે થાય છે.
6. સામૂહિક માલિકી: લોકસાહિત્ય કોઈ એક વ્યક્તિની મિલકત નથી, પરંતુ સમગ્ર લોકસમુદાય તેની માલિકી ધરાવે છે.
7. પરિવર્તનશીલતા અને ગતિશીલતા: મૌખિક પરંપરાને કારણે તેમાં સમય અને સ્થળ અનુસાર ફેરફારો થતા રહે છે. તે સ્થિર ન રહેતા સતત વિકસતું રહે છે.
8. ભાવપ્રધાનતા: તેમાં બુદ્ધિ કરતાં ભાવનાઓનું પ્રાધાન્ય વધુ હોય છે. પ્રેમ, શૌર્ય, કરુણા, ભક્તિ જેવા ભાવો તેમાં મુખ્ય હોય છે.
9. વિવિધ સ્વરૂપો: લોકગીતો, લોકકથાઓ, લોકનાટ્યો, કહેવતો, ઉખાણાં, જોડકણાં, ભજનો, રાસ-ગરબા વગેરે તેના વિવિધ સ્વરૂપો છે.
10. સંસ્કૃતિનું વાહક: લોકસાહિત્ય એ કોઈ પણ પ્રદેશની સંસ્કૃતિ, પરંપરાઓ અને મૂલ્યોને એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં પહોંચાડવાનું મહત્વનું માધ્યમ છે.

આમ, લોકસાહિત્ય એ લોકજીવનનો અરીસો છે, જે લોકસમુદાયની આત્માને પ્રગટ કરે છે અને તેમની સંસ્કૃતિને જીવંત રાખે છે.