Loksahity ki sngna,vyakhya and lakshan in gujrati long aanswer

૧. સંજ્ઞા (Definition):
લોકસાહિત્ય એટલે લોકસમૂહ દ્વારા રચાયેલું અને લોકજીભે જીવંત રહેલું સાહિત્ય. તે કોઈ એક લેખકનું સર્જન નથી, પરંતુ સમગ્ર સમાજની સામૂહિક અભિવ્યક્તિ છે.

૨. વ્યાખ્યા (Explanation):
લોકસાહિત્ય એ લોકજીવનના ઊંડાણમાંથી પ્રગટ થતી સહજ અને સ્વાભાવિક અભિવ્યક્તિ છે. તેમાં લોકહૃદયના ભાવો, આશાઓ, નિરાશાઓ, શ્રદ્ધા, અંધશ્રદ્ધા, વીરતા, પ્રેમ, કરુણા, હાસ્ય અને જીવનના વિવિધ રંગો જોવા મળે છે. તે ગ્રામીણ અને શહેરી બંને સમાજમાં પ્રચલિત હોઈ શકે છે, પરંતુ તેના મૂળિયાં હંમેશા લોકજીવનમાં ઊંડા ઉતરેલા હોય છે. લોકસાહિત્યમાં લોકકથાઓ, લોકગીતો, કહેવતો, ઉખાણાં, લોકનાટ્યો, ભજનો, દુહા, છંદ, રાસ, ગરબા વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. તે એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં મૌખિક રીતે સંક્રાંત થતું હોવાથી તેમાં સમય અને સ્થળ અનુસાર પરિવર્તન આવતું રહે છે.

૩. લક્ષણો (Characteristics):

• અનામી સર્જકતા (Anonymous Authorship): લોકસાહિત્યનો કોઈ એક સર્જક હોતો નથી. તે લોકસમૂહ દ્વારા સામૂહિક રીતે રચાય છે અને વિકસે છે, તેથી તેના સર્જકનું નામ અજ્ઞાત રહે છે.
• મૌખિક પરંપરા (Oral Tradition): લોકસાહિત્ય મુખ્યત્વે મૌખિક રીતે એક પેઢીમાંથી બીજી પેઢીમાં પસાર થાય છે. આ કારણે તેમાં પરિવર્તન અને ઉમેરણ થવાની શક્યતા રહે છે.
• પરિવર્તનશીલતા (Variability): મૌખિક પરંપરાને કારણે લોકસાહિત્ય સ્થળ, કાળ અને કહેનાર વ્યક્તિ અનુસાર બદલાતું રહે છે. એક જ કથા કે ગીતના અનેક પાઠાંતરો મળી આવે છે.
• લોકજીવનનું પ્રતિબિંબ (Reflection of Folk Life): લોકસાહિત્યમાં લોકસમૂહના રીતરિવાજો, માન્યતાઓ, વ્યવસાયો, સામાજિક સંબંધો, સુખ-દુઃખ, તહેવારો અને સંસ્કૃતિનું જીવંત ચિત્ર જોવા મળે છે.
• સહજતા અને સરળતા (Spontaneity and Simplicity): લોકસાહિત્યની ભાષા સરળ, સીધી અને સહજ હોય છે. તેમાં કૃત્રિમતા કે પાંડિત્યનો અભાવ હોય છે.
• સામુદાયિકતા (Community-oriented): લોકસાહિત્ય વ્યક્તિગત નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજની લાગણીઓ અને અનુભવોને વાચા આપે છે. તે સમુદાયના સામૂહિક આનંદ અને વેદનાનું પ્રતીક છે.
• પરંપરાગતતા (Traditional): લોકસાહિત્ય પેઢીઓથી ચાલી આવતી પરંપરાઓ અને મૂલ્યોને જાળવી રાખે છે. તે ભૂતકાળ અને વર્તમાનને જોડતી કડી સમાન છે.
• પ્રાદેશિકતા (Regionality): લોકસાહિત્ય ઘણીવાર ચોક્કસ પ્રદેશની બોલી, સંસ્કૃતિ અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું હોય છે, જે તેને એક વિશિષ્ટ પ્રાદેશિક ઓળખ આપે છે.
• મનોરંજન અને બોધ (Entertainment and Moral Instruction): લોકસાહિત્ય માત્ર મનોરંજન પૂરું પાડતું નથી, પરંતુ તેમાંથી જીવનલક્ષી બોધ, નીતિમત્તા અને વ્યવહારિક જ્ઞાન પણ મળે છે.
• સંગીતમયતા અને લયબદ્ધતા (Musicality and Rhythm): ખાસ કરીને લોકગીતો, દુહા અને રાસ-ગરબા જેવા સ્વરૂપોમાં સંગીત અને લયનું આગવું સ્થાન હોય છે, જે તેને વધુ આકર્ષક બનાવે છે.