We read your photo as:

If F = F1i+F2j+F3k be a differentiable vector point function, (x,y,z) be a single valued scalar point function and r = xi+yj+zk, then which of the following is NOT true?

Mathematics

ScanSolve AI Answer

Answer

(3) curl (curl ϕF⃗)=0⃗\text{(3) curl (curl } \phi \vec{F}) = \vec{0}

Step-by-step solution

2 steps
  1. दिए गए प्रत्येक कथन का विश्लेषण करें।

    • कथन (1): div (curl F⃗)=0\text{div (curl } \vec{F}) = 0 यह एक मानक सदिश सर्वसमिका है। किसी भी अवकलनीय सदिश क्षेत्र F⃗\vec{F} के लिए, उसके कर्ल का डाइवर्जेंस हमेशा शून्य होता है। इसे ∇⋅(∇×F⃗)=0\nabla \cdot (\nabla \times \vec{F}) = 0 के रूप में व्यक्त किया जाता है। यह कथन सत्य है।

    • कथन (2): curl (grad ϕ)=0⃗\text{curl (grad } \phi) = \vec{0} यह भी एक मानक सदिश सर्वसमिका है। किसी भी दो बार अवकलनीय अदिश क्षेत्र ϕ\phi के लिए, उसके ग्रेडिएंट का कर्ल हमेशा शून्य सदिश होता है। इसे ∇×(∇ϕ)=0⃗\nabla \times (\nabla \phi) = \vec{0} के रूप में व्यक्त किया जाता है। यह कथन सत्य है।

    • कथन (3): curl (curl ϕF⃗)=0⃗\text{curl (curl } \phi \vec{F}) = \vec{0} यह कथन दावा करता है कि एक अदिश फलन ϕ\phi और एक सदिश फलन F⃗\vec{F} के गुणनफल के कर्ल का कर्ल शून्य सदिश होता है। हम जानते हैं कि curl (curl A⃗)=grad (div A⃗)−∇2A⃗\text{curl (curl } \vec{A}) = \text{grad (div } \vec{A}) - \nabla^2 \vec{A}। यदि हम A⃗=ϕF⃗\vec{A} = \phi \vec{F} लेते हैं, तो curl (curl ϕF⃗)=grad (div (ϕF⃗))−∇2(ϕF⃗)\text{curl (curl } \phi \vec{F}) = \text{grad (div } (\phi \vec{F})) - \nabla^2 (\phi \vec{F})। यह सामान्यतः 0⃗\vec{0} के बराबर नहीं होता है। उदाहरण के लिए, मान लीजिए ϕ=x\phi = x और F⃗=yi^\vec{F} = y\hat{i}। तब ϕF⃗=xyi^\phi \vec{F} = xy\hat{i}। curl(ϕF⃗)=∇×(xyi^)=∣i^j^k^∂∂x∂∂y∂∂zxy00∣=k^(∂∂x(0)−∂∂y(xy))=k^(0−x)=−xk^\text{curl}(\phi \vec{F}) = \nabla \times (xy\hat{i}) = \left| \begin{matrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \frac{\partial}{\partial x} & \frac{\partial}{\partial y} & \frac{\partial}{\partial z} \\ xy & 0 & 0 \end{matrix} \right| = \hat{k}\left(\frac{\partial}{\partial x}(0) - \frac{\partial}{\partial y}(xy)\right) = \hat{k}(0-x) = -x\hat{k}। अब, curl (curl ϕF⃗)=curl (−xk^)=∇×(−xk^)=∣i^j^k^∂∂x∂∂y∂∂z00−x∣=i^(0−0)−j^(−1−0)+k^(0−0)=j^\text{curl (curl } \phi \vec{F}) = \text{curl } (-x\hat{k}) = \nabla \times (-x\hat{k}) = \left| \begin{matrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ \frac{\partial}{\partial x} & \frac{\partial}{\partial y} & \frac{\partial}{\partial z} \\ 0 & 0 & -x \end{matrix} \right| = \hat{i}(0-0) - \hat{j}(-1-0) + \hat{k}(0-0) = \hat{j}। चूंकि j^≠0⃗\hat{j} \neq \vec{0}, यह कथन सामान्यतः असत्य है।

    • कथन (4): ∇2(1∣r⃗∣)=0\nabla^2 \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = 0 यहाँ r⃗=xi^+yj^+zk^\vec{r} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k} है, इसलिए ∣r⃗∣=x2+y2+z2|\vec{r}| = \sqrt{x^2+y^2+z^2}। हमें 1∣r⃗∣=(x2+y2+z2)−1/2\frac{1}{|\vec{r}|} = (x^2+y^2+z^2)^{-1/2} का लाप्लासियन ज्ञात करना है। ∂∂x(1∣r⃗∣)=−x∣r⃗∣3\frac{\partial}{\partial x} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = -\frac{x}{|\vec{r}|^3}। ∂2∂x2(1∣r⃗∣)=3x2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5\frac{\partial^2}{\partial x^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = \frac{3x^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5}। समरूपता से, ∂2∂y2(1∣r⃗∣)=3y2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5\frac{\partial^2}{\partial y^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = \frac{3y^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5}। ∂2∂z2(1∣r⃗∣)=3z2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5\frac{\partial^2}{\partial z^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = \frac{3z^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5}। अब, ∇2(1∣r⃗∣)=∂2∂x2(1∣r⃗∣)+∂2∂y2(1∣r⃗∣)+∂2∂z2(1∣r⃗∣)\nabla^2 \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) = \frac{\partial^2}{\partial x^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) + \frac{\partial^2}{\partial y^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right) + \frac{\partial^2}{\partial z^2} \left( \frac{1}{|\vec{r}|} \right)

      =3x2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5+3y2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5+3z2−∣r⃗∣2∣r⃗∣5= \frac{3x^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5} + \frac{3y^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5} + \frac{3z^2 - |\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5} =3(x2+y2+z2)−3∣r⃗∣2∣r⃗∣5=3∣r⃗∣2−3∣r⃗∣2∣r⃗∣5=0∣r⃗∣5=0= \frac{3(x^2+y^2+z^2) - 3|\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5} = \frac{3|\vec{r}|^2 - 3|\vec{r}|^2}{|\vec{r}|^5} = \frac{0}{|\vec{r}|^5} = 0

      यह परिणाम r⃗≠0⃗\vec{r} \neq \vec{0} के लिए मान्य है। यह कथन सत्य है।

  2. असत्य कथन की पहचान करें।

    कथन (1), (2) और (4) सत्य हैं। कथन (3) सामान्यतः असत्य है। प्रश्न में पूछा गया है कि कौन सा कथन सत्य नहीं है।

    The final answer is (3) curl (curl ϕF⃗)=0⃗\text{(3) curl (curl } \phi \vec{F}) = \vec{0}.

Was this helpful?

Try one yourself

A new problem that tests the same skill.

Still stuck on this one?

Ask a follow-up, and the answer starts from this question.

Got a different question?Ask your own question
Handwritten step-by-step solution preview

Handwritten Step-by-Step Solution

Get this as a handwritten image on WhatsApp — like a tutor wrote it for you.

Try on WhatsApp