SECTION B: REHABILITATION AND RE-INTEGRATION Answer at least TWO questions from this section.

Haya hapa majibu ya maswali mawili kutoka sehemu hii: Swali la 1: a) (i) Eleza maana ya dhana ya 'social deviation'. Social deviation ni tabia, imani, au sifa zinazokiuka kanuni za kijamii zinazokubalika na wengi katika jamii fulani. Tabia hizi zinaweza kuwa ndogo au kubwa, na mara nyingi husababisha kutokubalika au adhabu kutoka kwa jamii. a) (ii) Eleza sababu tano za social deviation. Hizi ni sababu tano za social deviation: • Umaskini na ukosefu wa fursa: Hali hizi zinaweza kusukuma watu kufanya vitendo visivyo vya kawaida ili kujikimu kimaisha. • Kukosekana kwa malezi bora: Watoto wanaokosa malezi sahihi au wanaokulia katika mazingira yasiyo na maadili mema wanaweza kukuza tabia za kupotoka. • Ushawishi wa rika (peer pressure): Vijana hasa wanaweza kuathiriwa na marafiki zao kufanya vitendo visivyokubalika kijamii. • Matumizi mabaya ya dawa za kulevya: Dawa za kulevya hubadilisha tabia na uwezo wa kufanya maamuzi, na hivyo kusababisha tabia potofu. • Kukosekana kwa utekelezaji wa sheria: Jamii isiyo na sheria kali au isiyotekeleza sheria ipasavyo inaweza kuchangia kuongezeka kwa tabia za kupotoka. Swali la 2: a) (i) Eleza maana ya neno 'personality disorder'. Personality disorder ni hali ya afya ya akili inayojulikana kwa mifumo isiyobadilika na isiyonyumbulika ya kufikiri, kuhisi, na kuishi ambayo hutofautiana sana na matarajio ya kitamaduni. Mifumo hii husababisha matatizo makubwa katika mahusiano, kazi, na maeneo mengine muhimu ya maisha ya mtu. a) (ii) Eleza aina tano za personality disorders. Hizi ni aina tano za personality disorders: • Borderline Personality Disorder (BPD): Inajulikana kwa kutokuwa na utulivu katika hisia, mahusiano, na picha ya kujitambua, pamoja na hofu kubwa ya kuachwa. • Antisocial Personality Disorder (ASPD): Inahusisha kutojali haki za wengine, udanganyifu, ukosefu wa majuto, na tabia ya ukaidi. • Narcissistic Personality Disorder (NPD): Inajulikana kwa hisia kubwa ya umuhimu wa kibinafsi, hitaji la kupendwa kupita kiasi, na ukosefu wa huruma kwa wengine. • Obsessive-Compulsive Personality Disorder (OCPD): Inahusisha kuzingatia kupita kiasi utaratibu, ukamilifu, na udhibiti, mara nyingi kwa gharama ya unyumbulifu na ufanisi. • Paranoid Personality Disorder (PPD): Inajulikana kwa kutokuamini na kutilia shaka wengine bila sababu za kutosha, na kuamini kuwa wengine wanataka kuwadhuru au kuwadanganya. Tuma swali linalofuata 📸