Draw up a Partial Budget and indicate the effect of the change.

a) Kuandaa Bajeti Kidogo (Partial Budget) na Kuonyesha Athari za Mabadiliko Step 1: Kokotoa Mapato ya Ziada (Added Returns) kutoka kwa Viazi. Hii ni mapato ambayo Mr. Onyango atapata kwa kupanda viazi kwenye 0.3 hekta. Mazao ya viazi kwa hekta: 90 mifuko Mazao ya viazi kwa 0.3 hekta: 90 mifuko/hekta × 0.3 hekta = 27 mifuko Bei ya viazi kwa mfuko: Ksh 300 Mapato ya Ziada = 27 mifuko × Ksh 300/mfuko = Ksh 8100 Step 2: Kokotoa Gharama Zilizopungua (Reduced Costs) kwa kutopanda Mahindi. Hizi ni gharama ambazo Mr. Onyango ataokoa kwa kutopanda mahindi kwenye 0.3 hekta. Mbolea ya Mahindi: Kiwango cha mbolea ya mahindi: 2 mifuko/hekta Mbolea ya mahindi kwa 0.3 hekta: 2 mifuko/hekta × 0.3 hekta = 0.6 mifuko Gharama ya mbolea (50kg): Ksh 1400 Gharama ya Mbolea Iliyopungua = 0.6 mifuko × Ksh 1400/mfuko = Ksh 840 Mbegu za Mahindi: Mbegu za mahindi zinazohitajika kwa 0.3 hekta: 1 mfuko Gharama ya mbegu za mahindi (50kg): Ksh 200 Gharama ya Mbegu Iliyopungua = 1 mfuko × Ksh 200/mfuko = Ksh 200 Jumla ya Gharama Zilizopungua = Ksh 840 + Ksh 200 = Ksh 1040 Step 3: Kokotoa Gharama Zilizoongezeka (Added Costs) kwa kupanda Viazi. Hizi ni gharama mpya ambazo Mr. Onyango atatumia kwa kupanda viazi. Mbolea ya Viazi: Kiwango cha mbolea ya viazi: 2.5 mifuko/hekta Mbolea ya viazi kwa 0.3 hekta: 2.5 mifuko/hekta × 0.3 hekta = 0.75 mifuko Gharama ya mbolea (50kg): Ksh 1400 Gharama ya Mbolea Iliyoongezeka = 0.75 mifuko × Ksh 1400/mfuko = Ksh 1050 Mbegu za Viazi: Mbegu za viazi zinazohitajika kwa 0.3 hekta: 10 mifuko (ya 10kg) Gharama ya mbegu za viazi kwa mfuko (10kg): Ksh 1350 Gharama ya Mbegu Iliyoongezeka = 10 mifuko × Ksh 1350/mfuko = Ksh 13500 Kazi ya Ziada: Siku za kazi za ziada kwa hekta: 40 siku/hekta Siku za kazi za ziada kwa 0.3 hekta: 40 siku/hekta × 0.3 hekta = 12 siku Gharama ya kazi kwa siku: Ksh 150 Gharama ya Kazi Iliyoongezeka = 12 siku × Ksh 150/siku = Ksh 1800 Jumla ya Gharama Zilizoongezeka = Ksh 1050 + Ksh 13500 + Ksh 1800 = Ksh 16350 Step 4: Kokotoa Mapato Yaliyopungua (Reduced Returns) kwa kutopanda Mahindi. Haya ni mapato ambayo Mr. Onyango atapoteza kwa kutopanda mahindi. Mazao ya mahindi kwa hekta: 56 mifuko Mazao ya mahindi kwa 0.3 hekta: 56 mifuko/hekta × 0.3 hekta = 16.8 mifuko Bei ya mahindi kwa mfuko: Ksh 1200 Mapato Yaliyopungua = 16.8 mifuko × Ksh 1200/mfuko = Ksh 20160 Step 5: Unda Bajeti Kidogo na Kokotoa Mabadiliko Halisi katika Faida. Bajeti Kidogo kwa Kubadilisha Hekta 0.3 za Mahindi na Viazi | Kipengele | Kiasi (Ksh) | | :--------------------------------------- | :---------- | | A. Mapato ya Ziada | | | Mapato kutoka Viazi (0.3 ha) | 8100 | | Jumla ya Mapato ya Ziada | 8100 | | | | | B. Gharama Zilizopungua | | | Mbolea ya Mahindi Iliyookolewa (0.3 ha) | 840 | | Mbegu za Mahindi Iliyookolewa (0.3 ha) | 200 | | Jumla ya Gharama Zilizopungua | 1040 | | | | | C. Gharama Zilizoongezeka | | | Mbolea ya Viazi (0.3 ha) | 1050 | | Mbegu za Viazi (0.3 ha) | 13500 | | Kazi ya Ziada (0.3 ha) | 1800 | | Jumla ya Gharama Zilizoongezeka | 16350 | | | | | D. Mapato Yaliyopungua | | | Mapato Yaliyopotea kutoka Mahindi (0.3 ha) | 20160 | | Jumla ya Mapato Yaliyopungua | 20160 | | | | | Mabadiliko Halisi katika Faida (A+B)-(C+D) | -27370 | Athari za mabadiliko ni kupungua kwa faida ya Ksh 27,370. b) Ushauri kwa Mkulima Kulingana na uchambuzi wa bajeti kidogo, kubadilisha hekta 0.3 za mahindi na viazi kutasababisha hasara kubwa ya Ksh 27,370. Kwa hivyo, ushauri kwa Mr. Onyango ni kutofanya mabadiliko haya kwani hayana faida kiuchumi. Tuma swali linalofuata 📸